അദാനിയുടെ കൽക്കരി ഖനിക്കായി ‘വനംകൊള്ള’, പോലീസും വനം വകുപ്പും കാവൽ

ഛത്തീസ്ഗഡിലെ അദാനിയുടെ ഗാരെ പാൽമ സെക്ടർ II കൽക്കരി ഖനിക്കായി വൻതോതിൽ മരംമുറി. റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ തംനാർ തെഹ്‌സിലിലെ മുഡഗാവ്, സറൈറ്റോള ഗ്രാമങ്ങളിൽ ജൂൺ 26, 27 തീയതികളിലായി കുറഞ്ഞത് 5,000 മരങ്ങൾ മുറിച്ചുമാറ്റിയതായി ദി വയർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. മഹാരാഷ്ട്ര സ്റ്റേറ്റ് പവർ ജനറേഷൻ കമ്പനി ലിമിറ്റഡിന് (മഹാജെൻകോ) വേണ്ടി അദാനി ഗ്രൂപ്പായിരിക്കും ഖനി പ്രവർത്തിപ്പിക്കുക. ഖനിയിൽ നിന്ന് കുറഞ്ഞത് 655 ദശലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ കൽക്കരി ഉത്പാദനമാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ഏകദേശം 2,584 ഹെക്ടർ ഭൂമി ഇതിനായി ഏറ്റെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്, ഇതിൽ ഏകദേശം 215 ഹെക്ടർ വനഭൂമിയാണ്. വലിയ രീതിയിൽ വനനശീകരണം നടക്കുന്ന പദ്ധതി 14 ഗ്രാമങ്ങളെയാണ് നേരിട്ട് ബാധിക്കുക.

പ്രദേശത്ത് ആറ് കൽക്കരി ഖനികൾ ഇതിനകം പ്രവർത്തനക്ഷമമാണ്, നാലെണ്ണം കൂടി നിർമ്മാണത്തിലുണ്ട്. പ്രദേശവാസികൾ നിരന്തരം പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്തുകയും പദ്ധതിക്കെതിരെ ഹർജികൾ സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടും മുഡഗാവ്, സറൈറ്റോള ഗ്രാമങ്ങളിൽ വനനശീകരണം തുടരുകയാണ്. ഛത്തീസ്ഗഢ് ഹൈക്കോടതിയിലും ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണലിലും (NGT) ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകൾ പരിഗണിനയിലുണ്ട്. മരംമുറിക്കൽ നടപടികൾക്ക് മേൽനോട്ടം വഹിക്കാൻ ജൂൺ 26 ന് കുറഞ്ഞത് 2,000 പോലീസുകാരെയും സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും വിന്യസിച്ചതായി പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ പറഞ്ഞു. മരംമുറിയിൽ പ്രതിഷേധിക്കാനെത്തിയ ഏഴ് പേരെ ലോക്കൽ പോലീസ് നിയമവിരുദ്ധമായി കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തതായാണ് വിവരം.

വനംകൊള്ളയ്ക്കും പോലീസ് സുരക്ഷ 

മുഡഗാവ്, സറൈറ്റോള ഗ്രാമങ്ങളിൽ ജൂൺ 26 ന് രാവിലെ മുതൽ കനത്ത പോലീസ് സുരക്ഷയിലാണ് മരംമുറിക്കൽ നടക്കുന്നതെന്ന് പ്രാദേശിക വൃത്തങ്ങൾ അറിയിച്ചു.

‘ഛത്തീസ്ഗഢിലെ റായ്ഗഢ് ജില്ലയിലെ മുഡഗാവിൽ വനനശീകരണത്തിനെതിരെ പ്രതിഷേധിച്ച ഗ്രാമീണരെയും, പ്രാദേശിക ജനപ്രതിനിധികളെയും, പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകരെയും ജൂൺ 26 ന് രാവിലെ പോലീസും ജില്ലാ ഭരണകൂടവും കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു,’ ഛത്തീസ്ഗഢ് അസോസിയേഷൻ ഫോർ ജസ്റ്റിസ് ആൻഡ് ഇക്വാലിറ്റി (CAJE) ഒരു പ്രസ്താവനയിൽ പറഞ്ഞു. പോലീസ്, വനം വകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ സുരക്ഷയിലാണ് അദാനി പവറിലെ ജീവനക്കാർ മരങ്ങൾ വെട്ടിമാറ്റാൻ തുടങ്ങിയെന്ന് സംഘടന പ്രസ്താവനയിൽ പറഞ്ഞു.

മഹുവ പൂക്കൾ ശേഖരിക്കാനും പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കുചേരാനും പോയ മൂന്ന് സ്ത്രീകളെയും, പ്രാദേശിക കോൺഗ്രസ് എംഎൽഎ വിദ്യാവതി സിദാർ, എഴുത്തുകാരിയും ആക്ടിവിസ്റ്റുമായ റിഞ്ചിൻ എന്നിവരുൾപ്പെടെ ഏഴ് പേരെയും പോലീസ് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്തു. നടപടി നിയമവിരുദ്ധമെന്ന് സിഎജെഇ അംഗം ശ്രേയ ഖേമാനി പറഞ്ഞു. മുറിച്ച് മാറ്റിയ മരങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷേധക്കാർ പുതിയ വൃക്ഷത്തൈകൾ നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു.

ഗാരെ പാൽമ സെക്ടർ II കൽക്കരി ഖനി

2015-ൽ കൽക്കരി മന്ത്രാലയം ഛത്തീസ്ഗഡിലെ റായ്ഗഡ് ജില്ലയിലെ ഗാരെ പാൽമ സെക്ടർ II കൽക്കരി ഖനി മഹാജെൻകോയ്ക്ക് അനുവദിച്ചു. ഖനിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 655.153 ദശലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ കൽക്കരി ഉത്പാദിപ്പിക്കുമെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മഹാജെൻകോയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, 1,000 മെഗാവാട്ട് (മെഗാവാട്ട്) ചന്ദ്രപൂർ താപവൈദ്യുത നിലയം, 1,980 മെഗാവാട്ട് കൊറാഡി താപവൈദ്യുത നിലയം, ചന്ദ്രപൂർ, നാഗ്പൂർ, ബീഡ് ജില്ലകളിലായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന 1,000 മെഗാവാട്ട് പാർലി താപവൈദ്യുത നിലയം എന്നിങ്ങനെ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ മൂന്ന് താപവൈദ്യുത നിലയങ്ങളുടെ ഫോസിൽ ഇന്ധന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ ഈ കൽക്കരി ഉപയോഗിക്കാനാകും. മലിനീകരണത്തിന് കുപ്രസിദ്ധമായ ഓപ്പൺ കാസ്റ്റ് ഖനനവും ഭൂഗർഭ ഖനനവും ഖനന രീതിശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായി വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

ഏകദേശം 7,642 കോടി രൂപ ചെലവ് വരുന്ന ഈ പദ്ധതി ജില്ലയിലെ 14 ഗ്രാമങ്ങളെ (തിഹ്‌ലി റാംപൂർ, കുഞ്ചേമുര, ഗാരെ, സരൈതോള, മുഡഗാവ്, റാഡോപാലി, പാറ്റ, ചിത്വാഹി, ധോൾനാര, ജിങ്കബഹൽ, ദോലെസാര, ഭലുമുര, സരസ്മൽ, ലിബ്ര) നേരിട്ട് ബാധിക്കും. മഹാജെൻകോയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് ഏകദേശം 1,700 കുടുംബങ്ങൾ കുടിയിറക്കപ്പെടും. മഹാജെൻകോയുടെ ഗാരെ പാൽമ സെക്ടർ II കൽക്കരി ഖനന പദ്ധതിയുടെ ഖനി ഡെവലപ്പറും ഓപ്പറേറ്ററുമാണ് അദാനി ഗ്രൂപ്പ്. കൽക്കരി ഖനന പദ്ധതിക്കായി ആകെ 2,583.487 ഹെക്ടർ ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു, ഇതിൽ 214.869 ഹെക്ടർ വനഭൂമിയും ഉൾപ്പെടുന്നു.

മഹാജെൻകോയുടെ ചെലവ്-ആനുകൂല്യ വിശകലനം അനുസരിച്ച്, വനങ്ങളുടെ നശീകരണം മൂലമുണ്ടാകുന്ന ആവാസവ്യവസ്ഥ സേവന നഷ്ടം 15.22 കോടി രൂപയുടേതായിരിക്കും. വന വിഭവങ്ങളെ ഉപജീവനത്തിനായി ആശ്രയിക്കുന്ന പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾ ഇതിനെ ശക്തമായി എതിർക്കുന്നു. 2017 മുതൽ തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങളും ആക്ടിവിസ്റ്റുകളും പദ്ധതിക്കെതിരെ പ്രതിഷേധം നടത്തിവരികയാണ്, പ്രധാനമായും പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന വനങ്ങളുടെ നഷ്ടം ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് പ്രതിഷേധം. പദ്ധതിക്കായി ഏറ്റെടുക്കുന്ന വനഭൂമിയുടെ പകുതിയോളം മുഡഗാവ് ഗ്രാമസഭയുടെ (മുഡഗാവ്, സറൈറ്റോള ഗ്രാമങ്ങൾക്ക്) കീഴിൽ വരുന്ന ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി വനമാണ് എന്ന് വനനശീകരണത്തിനെതിരെ പ്രാദേശിക സമൂഹങ്ങൾക്കൊപ്പം പ്രതിഷേധിക്കുന്ന എഴുത്തുകാരനും ആക്ടിവിസ്റ്റുമായ റിഞ്ചിൻ പറയുന്നു. ജൂൺ 26 ന് കസ്റ്റഡിയിലെടുത്ത ഏഴ് പേരിൽ അദ്ദേഹവുമുണ്ട്.

2006-ലെ പട്ടികവർഗ, മറ്റ് പരമ്പരാഗത വനവാസി നിയമം (വനാവകാശ നിയമം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) പ്രകാരം, ഒരു കമ്മ്യൂണിറ്റി വനം എന്നത് “ഗ്രാമത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത, ആചാരപരമായ അതിർത്തിക്കുള്ളിലെ പതിവ് പൊതു വനഭൂമിയെയോ അല്ലെങ്കിൽ സംരക്ഷിത വനങ്ങൾ, സമൂഹത്തിന് പരമ്പരാഗതമായി പ്രവേശനമുണ്ടായിരുന്ന സങ്കേതങ്ങൾ, ദേശീയോദ്യാനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ സംരക്ഷിത പ്രദേശങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഇടയ സമൂഹങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ഭൂപ്രകൃതിയുടെ കാലാനുസൃതമായ ഉപയോഗത്തെയോ” സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ നിയമപ്രകാരം, ‘പരമ്പരാഗതമായി സംരക്ഷിക്കുകയും സുസ്ഥിര ഉപയോഗത്തിനായി സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുള്ള ഏതൊരു കമ്മ്യൂണിറ്റി വനവിഭവത്തെയും സംരക്ഷിക്കാനോ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനോ സംരക്ഷിക്കാനോ കൈകാര്യം ചെയ്യാനോ ഉള്ള അവകാശം’ സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഉണ്ട്.

‘ഖനി നടത്തിപ്പിനുള്ള അനുമതി വ്യാജരേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്.  ബാധിതമായ 14 ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്ന് വനാവകാശ നിയമപ്രകാരം ഒരു എൻ‌ഒസി [ഒബ്ജക്ഷൻ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്] പോലും ലഭിച്ചിട്ടില്ല’ റിഞ്ചിൻ ദി വയറിനോട് പറഞ്ഞു. 2022 ജൂലൈയിൽ മഹാജെൻകോയ്ക്ക് പരിസ്ഥിതി, വനം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയം (MoEFCC) നൽകിയ പരിസ്ഥിതി അനുമതി 2024 ജനുവരി 15-ന് NGT റദ്ദാക്കിയിരുന്നു. തംനാർ ബ്ലോക്കിൽ താമസിക്കുന്നവരുടെ ആരോഗ്യ വിലയിരുത്തൽ ഇന്ത്യൻ കൗൺസിൽ ഓഫ് മെഡിക്കൽ റിസർച്ച് (ഐസിഎംആർ) 2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ സമർപ്പിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ഇതുവരെ പൂർത്തിയായിട്ടില്ലെന്ന് 2020 സെപ്റ്റംബറിൽ കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ വിദഗ്ദ്ധ വിലയിരുത്തൽ സമിതി യോഗം അവകാശപ്പെട്ടതായി എൻജിടി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.

ഭൂപ്രകൃതിയുടെ ചരിവ്, ഖനി പ്രവർത്തനങ്ങൾ, മഹാനദി നദിയുടെ പോഷകനദിയായ കെലോ നദിയിലേക്ക് ഉപരിതല ജലം ഒഴുകിയെത്തുന്നത് എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി വശങ്ങൾ കണക്കിലെടുത്ത്, പദ്ധതിക്ക് പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണ അനുമതി നൽകുമ്പോൾ, കെലോ നദി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജലശാസ്ത്ര വശം കോംപിറ്റന്റ് അതോറിറ്റി [MoEFCC] ഏറ്റെടുത്തിട്ടില്ല എന്ന് NGT ഉത്തരവിൽ പറയുന്നു.

2019 സെപ്റ്റംബറിൽ നടത്തിയ പൊതു ഹിയറിങ്ങിൽ പദ്ധതിക്കെതിരായ ജനങ്ങളുടെ പ്രതിഷേധം നടപടിക്രമങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ലെന്നും, കുറഞ്ഞത് 1,000 പേർക്കെങ്കിലും പൊതു ഹിയറിങ് നടക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പ്രവേശനം നിഷേധിച്ചു എന്നതുമാണ് എൻജിടി ഉയർത്തിയ പ്രധാന ആശങ്കകളിൽ ഒന്ന്. എന്നാൽ എൻജിടി ആശങ്കകൾ ഉന്നയിച്ച അതേ പൊതു ഹിയറിങ് ഉപയോഗിച്ച്, ജനുവരിയിൽ എൻജിടി റദ്ദാക്കി വെറും ഏഴ് മാസത്തിന് ശേഷം, കഴിഞ്ഞ വർഷം ഓഗസ്റ്റിൽ കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം മഹാജെൻകോയ്ക്ക് പുതിയ പാരിസ്ഥിതിക അനുമതി നൽകിയതായി ന്യൂസ് ലോൺട്രി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. പുതിയ പരിസ്ഥിതി അനുമതിയെത്തുടർന്ന്, റിഞ്ചിൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എൻജിടി കേസിലെ ഹർജിക്കാർ വീണ്ടും എൻജിടിയിൽ അപ്പീൽ നൽകിയിരുന്നു. കേസ് നിലവിൽ ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണലിന്റെ പരിഗണനയിലാണ്.

content summary: Adani coal mining sparks deforestation