മോദിയുടെ ‘വ്യാജ’ സ്നാനവും, യമുനയിൽ ഒഴുക്കിയ കോടികളും

വിശ്വാസത്തിൻ്റെയും പ്രാർത്ഥനയുടെയും പുണ്യനാളുകളാണ് ഛഠ് പൂജ. സൂര്യദേവനെ ആരാധിക്കാനായി പുലർകാലെ നദീതീരത്ത് മുങ്ങി സ്‌നാനം ചെയ്യുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് പൂർവാഞ്ചലി ഭക്തർ. അവർക്ക് മുന്നിൽ വിഷലിപ്തമായി, യമുന പതഞ്ഞൊഴുകി. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി ഛഠ് പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് യമുനാ നദിയിൽ സ്‌നാനം ചെയ്യുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉയർന്ന ‘വ്യാജ യമുന’ വിവാദമാണ് നിലവിലെ ശ്രദ്ധാ കേന്ദ്രം.

യമുനാ തീരത്തെ ബിജെപിയുടെ ഈ പതിവ് നാടകം, ‘മെയ്ക്ക് ഇൻ ഇന്ത്യ’ പോലുള്ള ആധുനിക മുദ്രാവാക്യങ്ങൾക്കൊപ്പം, മോദി സർക്കാർ പതിറ്റാണ്ടുകളായി കൊട്ടിഘോഷിക്കുന്ന ‘നമാമി ഗംഗ’ പോലുള്ള വൻകിട ശുചീകരണ പദ്ധതികൾക്കായി പതിനായിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപ ചെലവഴിച്ച കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ വികസന വാഗ്ദാനങ്ങൾക്കും യാഥാർത്ഥ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലുള്ള പൊള്ളത്തരങ്ങളെയാണ് തുറന്ന് കാട്ടുന്നത്.

‘നമാമി ഗംഗ’യുടെ പരാജയം

യമുനാ നദിയിലെ മലിനീകരണത്തിന്റെ യാഥാർത്ഥ്യവും, പൊതുജനാരോഗ്യ പ്രശ്‌നങ്ങളെയും മറച്ചുവെച്ചുകൊണ്ട് രാഷ്ട്രീയ നേട്ടങ്ങൾക്കായി നടത്തുന്ന ‘വ്യാജ’ ശുചീകരണ ശ്രമങ്ങളുമാണ് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ സ്‌നാനം സംബന്ധിച്ച വിവാദത്തിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ പത്ത് വർഷത്തിലേറെയായി ഗംഗാ-യമുനാ ശുചീകരണത്തിനായി പതിനായിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപയുടെ ബജറ്റ് നീക്കിവെച്ചിട്ടും, യമുന ഇന്നും പതഞ്ഞുപൊങ്ങി, വിഷലിപ്തമായി ഒഴുകുന്നു.

ഡൽഹി മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ സമിതിയുടെ മുന്നറിയിപ്പ് പ്രകാരം, ഈ വെള്ളത്തിൽ സ്‌നാനം ചെയ്യുന്നത് ഗുരുതരമായ ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുണ്ടാക്കും. വായുമലിനീകരണം കഴിഞ്ഞാൽ ശൈത്യകാലത്ത് ഡൽഹി നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിസന്ധിയാണ് യമുനയിലെ മലിനീകരണം.

പ്രതിപക്ഷമായ ആം ആദ്മി പാർട്ടിയുടെ (AAP) വെളിപ്പെടുത്തലോടെയാണ് യമുനാ നദിക്കരികിലെ രാഷ്ട്രീയ വിവാദം പതഞ്ഞു പൊങ്ങിയത്. സാധാരണക്കാർ മുങ്ങാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്ന മലിനമായ യമുനയിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ച്, പ്രധാനമന്ത്രിക്കായി വാസുദേവ് ഘട്ടിൽ ഒരു ‘കൃത്രിമ കുളം’ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഡൽഹിയിലെ കുടിവെള്ള പൈപ്പ് ലൈനിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളമാണ് ഈ ‘കുഞ്ഞൻ യമുനയിൽ’ നിറച്ചത്. “കോടികൾ ഒഴുക്കിയിട്ടും ശുദ്ധീകരിക്കാത്ത നദിയിൽ, സ്വന്തം നായകന് മുങ്ങാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പറയാനുള്ള ഭയം കൊണ്ടാണ് ബിജെപി ഈ രഹസ്യം ഒളിപ്പിച്ചത്,” എന്നായിരുന്നു ആം ആദ്മി പാർട്ടി നേതാക്കളുടെ പരിഹാസം.

മോദി സ്‌റ്റൈൽ: ഗുഹ മുതൽ ബീച്ച് വരെ

സാധാരണക്കാരായ പൂർവാഞ്ചലി ഭക്തർക്ക് മലിനജലത്തിൽ മുങ്ങേണ്ടിവരുമ്പോൾ, രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിക്കായി കുടിവെള്ള പൈപ്പ് ലൈനിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം നിറച്ച ഒരു കൃത്രിമ കുളം നിർമ്മിക്കേണ്ടി വന്നു. കോടികൾ ചെലവഴിച്ചിട്ടും നദി ശുദ്ധീകരിക്കാൻ കഴിയാത്തതിലെ പരാജയം മറച്ചുവെക്കാൻ, ‘മോദിയുടെ ആരോഗ്യം’ എന്ന മറ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയ അപഹാസ്യമായ നാടകം. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ മുൻകാലത്തെ ‘ഫോട്ടോഷൂട്ട്’ തന്ത്രങ്ങളുടെ തുടർച്ചയായി ഈ സംഭവം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

കേദാർനാഥിലെ ഗുഹയ്ക്കുള്ളിലെ ധ്യാനം മുതൽ മാമല്ലാപുരത്തെ ബീച്ച് ക്ലീനിംഗ് വരെ, മോദിയുടെ എല്ലാ പൊതുപ്രവർത്തനങ്ങളിലും കൃത്യമായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത ദൃശ്യങ്ങൾക്കും പ്രതിച്ഛായാ നിർമ്മിതിക്കും വലിയ പങ്കുണ്ട്.”ഞാൻ ചെയ്യുന്നതെന്തോ അതാണ് ആചാരം” എന്ന സന്ദേശം നൽകാൻ ഈ ചിത്രീകരണങ്ങൾക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. യമുനയുടെ തീരത്തെ ഈ ‘കൃത്രിമ സ്‌നാനവും’ അതുപോലെ തന്നെയാണ്. നമാമി ഗംഗയുടെ പരാജയം കണ്ണിൽപ്പെടാതിരിക്കുക, ഒപ്പം ബീഹാർ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മുന്നിൽ കണ്ട് പുർവാഞ്ചൽ സമൂഹത്തിന്റെ മതവികാരങ്ങൾ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യമാണ് ഇവയ്ക്ക് പിന്നിൽ.

മോദിയുടെ മുൻകാല ഫോട്ടോഷൂട്ടുകൾ പോലെ, യമുനാ സ്‌നാനവും ഒരു രാഷ്ട്രീയ നാടകമായി മാറുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ, ഈ സംഭവം യഥാർത്ഥത്തിൽ ബിജെപിയുടെ ശുചീകരണ പദ്ധതികളുടെ പരാജയം തുറന്നുകാട്ടാൻ പ്രതിപക്ഷത്തിന് ഒരു ആയുധമായി മാറി. ‘മോദിയാകുമ്പോൾ ആചാരങ്ങൾ മാറ്റിയെഴുതാം’ എന്ന രാഷ്ട്രീയ വിമർശനത്തിന് ഈ സംഭവം വഴിയൊരുക്കി.

കോടികൾ എവിടെപ്പോയി?

യമുനാ ശുചീകരണത്തിനായി ഒഴുകിയെത്തിയ കോടിക്കണക്കിന് രൂപ എവിടെപ്പോയി എന്ന ചോദ്യമാണ് മറ്റൊന്ന്. 20,000 കോടി രൂപയുടെ ബജറ്റും, ഓരോ വർഷവും പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന പുതിയ ശുചീകരണ പദ്ധതികളും വെറും വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിനും കരാർ അഴിമതികൾക്കും വേണ്ടി മാത്രമുള്ള പ്രഖ്യാപനങ്ങളായിരുന്നോ? ഈ പദ്ധതികൾക്കായി പതിനായിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപയാണ് ഇതുവരെ കേന്ദ്രം ചെലവഴിച്ചത്. ശുചീകരണം പൂർത്തിയാക്കാൻ ആദ്യം 5 വർഷത്തെ സമയപരിധി പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിലും, അത് പിന്നീട് നീട്ടുകയും മൊത്തം ബജറ്റ് 20,000 കോടിയിൽ നിന്ന് 22,500 കോടിയായി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

കേന്ദ്ര പദ്ധതികൾക്ക് പുറമേ ഡൽഹി സർക്കാരും യമുനാ ശുചീകരണത്തിനായി ആയിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപയുടെ പദ്ധതികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈയിടെ കേന്ദ്ര ആഭ്യന്തര മന്ത്രി അമിത് ഷാ 1816 കോടിയുടെ അടുത്ത യമുനാ ക്ലീനിംഗ് പദ്ധതിയും പ്രഖ്യാപിക്കുകയുണ്ടായി. കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ഒഴുക്കിയിട്ടും യമുനയുടെ അവസ്ഥയിൽ കാര്യമായ മാറ്റം വന്നിട്ടില്ല. നദിയുടെ പല ഭാഗങ്ങളിലും പതയും മാലിന്യവും നിറഞ്ഞ വെള്ളമാണ്.

മലിനീകരണ നിയന്ത്രണ സമിതിയുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, യമുനയിലെ ജലത്തിൽ കോളിഫോം ബാക്ടീരിയയുടെ അളവ് അനുവദനീയമായതിലും വളരെ കൂടുതലാണ്. സ്വന്തം നായകന് പോലും വിശ്വാസമില്ലാത്ത ഒരു നദിയെ എങ്ങനെയാണ് സാധാരണ ജനങ്ങൾ വിശ്വസിച്ച് ആചാരങ്ങൾക്കായി ആശ്രയിക്കേണ്ടത്?

പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ‘വ്യാജ യമുന’ രാജ്യത്തിന്റെ വിശ്വാസ്യതയ്ക്ക് അത് ഏൽപ്പിച്ച ആഘാതം ചെറുതല്ല. കോടികൾ ചിലവഴിച്ച ശുചീകരണ പദ്ധതികളുടെ ‘വിജയം’ ഒരു ഫിൽട്ടർ ചെയ്ത കുളത്തിലേക്ക് ഒതുങ്ങിയെന്നത്, കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ വാഗ്ദാനങ്ങളെ ഏറ്റവും രൂക്ഷമായി വിമർശിക്കുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രതീകമായി ‘വ്യാജ യമുന’ എന്നും നിലനിൽക്കും.

content summary: Modis fake chhath dip and the crores flowing into the yamuna