പാകിസ്ഥാൻ അധിനിവേശ കശ്മീരിൽ (PoK) വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക പ്രതിസന്ധി ശക്തമാകുന്നു. വിലക്കയറ്റം, അമിത വൈദ്യുതി നിരക്കുകൾ, തൊഴിലില്ലായ്മ, ഭരണകൂടത്തിന്റെ അനാസ്ഥ എന്നിവയെ ചൊല്ലി മാസങ്ങളായി തുടരുന്ന ജനരോഷം ഇപ്പോൾ പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടന്നിരിക്കുകയാണ്. ജോയിന്റ് അവാമി ആക്ഷൻ കമ്മിറ്റി (JAAC) പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരിന് നൽകിയിരുന്ന ജൂലൈ 23-ലെ അന്ത്യശാസനം അവസാനിച്ചതോടെ, ആവശ്യങ്ങൾ അംഗീകരിക്കാത്ത പക്ഷം സംസ്ഥാനവ്യാപക സമരങ്ങൾ വീണ്ടും ആരംഭിക്കുമെന്ന് സംഘടന മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
അതിനിടെ, പാകിസ്ഥാൻ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രിയും ഇപ്പോഴത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹബാസ് ഷരീഫിന്റെ സഹോദരനുമായ നവാസ് ഷെരീഫ് പിഒകെയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയാകണമെന്ന ആഗ്രഹം പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതും പ്രദേശത്തെ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾക്ക് പുതിയ മാനം നൽകി. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും രാഷ്ട്രീയ അനിശ്ചിതത്വവും ഒരേസമയം രൂക്ഷമാകുന്നത് പാകിസ്ഥാന് പുതിയ തലവേദനയായിരിക്കുകയാണ്.
പ്രതിഷേധം ശക്തമാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
2024-ൽ ആരംഭിച്ച പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ പ്രധാന കാരണം ജനങ്ങളുടെ ജീവിതച്ചെലവിലുണ്ടായ വലിയ വർധനയായിരുന്നു. കശ്മീരിലെ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പ്രദേശമായിട്ടും, ഉയർന്ന വൈദ്യുതി നിരക്കും അമിത നികുതിയും ജനങ്ങളിൽ കടുത്ത അസംതൃപ്തിക്ക് കാരണമായി. വൻ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് പിന്നാലെ പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാർ സബ്സിഡികളും സാമ്പത്തിക പാക്കേജും പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും, ഭൂരിഭാഗം വാഗ്ദാനങ്ങളും നടപ്പായില്ലെന്ന് ജെഎസിസി ആരോപിക്കുന്നു. അതിനാലാണ് വീണ്ടും സമരരംഗത്തേക്ക് ഇറങ്ങാൻ തീരുമാനിച്ചതെന്നും സംഘടന വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ജെഎസിസിയുടെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ:
- വൈദ്യുതി നിരക്ക് ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കുക.
- ഗോതമ്പ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള അവശ്യവസ്തുക്കൾക്ക് സബ്സിഡി ഉറപ്പാക്കുക.
- പ്രതിഷേധക്കാർക്കെതിരായ കേസുകൾ പിൻവലിക്കുക.
- രാഷ്ട്രീയ അടിച്ചമർത്തൽ അവസാനിപ്പിക്കുക.
- പിഒകെയ്ക്ക് കൂടുതൽ ഭരണ-സാമ്പത്തിക സ്വയംഭരണം നൽകുക.
പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരിന്റെ ആശങ്ക
ഇസ്ലാമാബാദിന്റെ പ്രധാന ആശങ്ക പ്രതിഷേധം സാമ്പത്തിക ആവശ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയ ആവശ്യങ്ങളിലേക്ക് മാറുന്നതാണ്. മുൻ സമരങ്ങളിൽ സുരക്ഷാസേനയുമായി ഉണ്ടായ ഏറ്റുമുട്ടലിൽ നിരവധി പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. വ്യാപക അറസ്റ്റുകളും ഇന്റർനെറ്റ് നിയന്ത്രണങ്ങളും മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളുടെ വിമർശനത്തിന് ഇടയാക്കി. ഇപ്പോഴും പ്രതിഷേധം ശക്തമായാൽ കൂടുതൽ സുരക്ഷാസേനയെ വിന്യസിക്കാനും നിയമനടപടികൾ കടുപ്പിക്കാനും സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
നവാസ് ഷെരീഫിന്റെ പ്രസ്താവന എന്തുകൊണ്ട് വിവാദമായി?
മുസാഫറാബാദിൽ നടന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ റാലിക്കിടെ പി.എം.എൽ-എൻ (PML-N) വിജയിച്ചാൽ പിഒകെയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയാകാൻ തനിക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ട് എന്ന നവാസ് ഷെരീഫിന്റെ പ്രസ്താവന വലിയ രാഷ്ട്രീയ വിവാദത്തിന് വഴിവച്ചു. നവാസ് ഷെരീഫിനെ പിഒകെയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയാക്കാൻ ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി കൊണ്ടുവരാൻ പാക് സർക്കാർ ശ്രമിക്കുന്നുവെന്ന് പ്രതിപക്ഷമായ പാകിസ്ഥാൻ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി (PPP) ആരോപിച്ചു. എന്നാൽ, നിലവിലെ ഭരണഘടന പ്രകാരം അത്തരമൊരു നീക്കം എളുപ്പത്തിൽ സാധ്യമല്ലെന്നാണ് രാഷ്ട്രീയ വിദഗ്ധരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
നിർണായകമാകുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്
ജൂലൈ 27 മുതൽ ഓഗസ്റ്റ് 10 വരെ ഘട്ടംഘട്ടമായി നടക്കുന്ന പാക് അധിനിവേശ കശ്മീർ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വളരെ നിർണായകമാണ്. 33 നേരിട്ടുള്ള മണ്ഡലങ്ങളിലേക്കും പാകിസ്ഥാനിലെ അഭയാർഥി സീറ്റുകൾ ഉൾപ്പെടെ ആകെ 45 അംഗ സീറ്റിലേക്കുമാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നത്.
നിലവിൽ പാകിസ്ഥാൻ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സർക്കാരാണ് അധികാരത്തിലുള്ളത്. ഇത്തവണത്തെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രധാന പോരാട്ടം പിപിപി, പാകിസ്ഥാൻ മുസ്ലിം ലീഗ്-നവാസ് (PML-N), പാകിസ്ഥാൻ തെഹ്രീക്കെ ഇൻസാഫ് (പി.ടി.ഐ) അനുകൂല വിഭാഗങ്ങൾ, പ്രാദേശിക കശ്മീരി രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ എന്നിവ തമ്മിലായിരിക്കും. എന്നാൽ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി ഇമ്രാൻ ഖാന്റെ പാർട്ടിയായ പിടിഐയുടെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയും വിലക്കുകളും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമവാക്യങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്ന ഘടകമാണ്.
പിഒകെയിലെ ജനങ്ങൾ ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് സർക്കാരിന്റെ സാമ്പത്തിക നയങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതിന്റെ പരീക്ഷണമായിരിക്കും ഇത് എന്നതിനാൽ പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരിനെ സംബന്ധിച്ച് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വളരെ നിർണായകമാണ്. നവാസ് ഷെരീഫിന്റെ തിരിച്ചുവരവും പിഎംഎൽ (എൻ)ന്റെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനവും എത്രത്തോളം ശക്തമാണെന്നും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വ്യക്തമാകും.
ജെഎസിസിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ജനകീയ പ്രതിഷേധം തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലത്തെ സ്വാധീനിക്കുമോ എന്നതും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ പ്രധാന ചോദ്യമാണ്.
പിഒകെയിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?
അടുത്തിടെയുള്ള പ്രതിഷേധങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു മാറ്റം കാണാം. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾ വിലക്കയറ്റവും വൈദ്യുതി നിരക്കുകളും കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നത് ഭരണപരമായ പരാജയം, അഴിമതി, ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾ, രാഷ്ട്രീയ സ്വയംഭരണം, ഇസ്ലാമാബാദിന്റെ നിയന്ത്രണം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലേക്കാണ്. ഇത് പാകിസ്ഥാന് കൂടുതൽ സങ്കീർണമായ രാഷ്ട്രീയ വെല്ലുവിളിയായി മാറുന്നുവെന്നാണ് നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നത്.
ഇന്ത്യ എങ്ങനെ കാണുന്നു?
പാക് അധിനിവേശ ജമ്മു കശ്മീരിന്റെ അവിഭാജ്യ ഭാഗമായാണ് ഇന്ത്യ കണക്കാക്കുന്നത്. 1994-ൽ ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് ഏകകണ്ഠമായി പാസാക്കിയ പ്രമേയം മുതൽ എല്ലാ കേന്ദ്രസർക്കാരുകളും ഈ നിലപാട് ആവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പിഒകെയിൽ സാമ്പത്തിക അസംതൃപ്തി വർധിച്ചുവരികയാണെന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ വിലയിരുത്തൽ. മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള പരാതികൾ കൂടിവരുന്നതായും ഇന്ത്യ കരുതുന്നു. പാകിസ്ഥാന്റെ ഭരണപരമായ പരാജയങ്ങളാണ് ജനരോഷത്തിന് കാരണമെന്നാണ് ഇന്ത്യ പറയുന്നത്.
അതേസമയം, പിഒകെയിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഇന്ത്യ നേരിട്ട് പ്രതികരിക്കുകയോ ഇടപെടുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല. ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട് ഒറ്റവാചകത്തിലാണ്: ‘പാക് അധിനിവേശ കശ്മീർ ഇന്ത്യയുടെ അവിഭാജ്യ ഭാഗമാണ്. പാകിസ്ഥാൻ അനധികൃതമായി കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്ന പ്രദേശം മാത്രമാണത്.’
മുന്നിലുള്ള സാഹചര്യം
ജൂലൈ 23-ലെ ജെഎസിസിയുടെ അന്ത്യശാസനം അവസാനിച്ചതോടെ സ്ഥിതിഗതികൾ നിർണായക ഘട്ടത്തിലാണ്. ഒരു വശത്ത് സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും ജനരോഷവും ശക്തമാകുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് നവാസ് ഷെരീഫിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നീക്കങ്ങൾ പുതിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുകയാണ്. പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാർ പ്രതിഷേധം നിയന്ത്രിക്കാൻ സുരക്ഷാ നടപടികൾ കടുപ്പിക്കുമോ, അതോ ജെഎസിസിയുമായി വീണ്ടും ചർച്ച നടത്തുമോ എന്നതാണ് ഇനി നിർണായകം.
ജെഎസിസിയുടെ പുതിയ സമരാഹ്വാനം എത്രത്തോളം ജനപിന്തുണ നേടുമെന്നതും, പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാർ അതിനെ എങ്ങനെ കൈകാര്യം ചെയ്യുമെന്നതും വരും ദിവസങ്ങളിൽ പിഒകെയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയെ നിർണയിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളായിരിക്കും.
Content Summary: Pakistan-occupied Kashmir (PoK) is witnessing renewed unrest as the Joint Awami Action Committee (JAAC) threatens fresh protests after its July 23 deadline expired.
This post was last modified on July 23, 2026 5:25 pm
Leave a Comment