വോട്ടുമില്ല, പാസ്പോര്‍ട്ടുമില്ല; പൗരത്വം തെളിയിക്കാന്‍ മുന്‍ എഡിറ്ററുടെ പോരാട്ടം

ഇന്ത്യന്‍ പൗരത്വവും വോട്ടവകാശവും തെളിയിക്കാനുള്ള രേഖകള്‍ തേടി അലയേണ്ടി വരുന്നൊരു മുതിര്‍ന്ന മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകന്റെ ദുരിതപൂര്‍ണ്ണമായ പോരാട്ടത്തിന്റെ നേര്‍ക്കാഴ്ചയാണ് ആര്‍. രാജഗോപല്‍. പ്രമുഖ ദേശീയ മാധ്യമമായ ‘ദി ടെലിഗ്രാഫ്’ പത്രത്തിന്റെ മുന്‍ ചീഫ് എഡിറ്റര്‍ കൂടിയായ രാജഗോപാല്‍, തന്റെ വോട്ടവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടതും പാസ്പോര്‍ട്ട് പുതുക്കാന്‍ സാധിക്കാതെ വന്നതും വഴി സ്വന്തം രാജ്യത്ത് നിരവധി മനുഷ്യര്‍ നേരിടുന്ന വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയുടെ പ്രതീകമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. മുപ്പതിലധികം വര്‍ഷമായി കല്‍ക്കട്ടയില്‍ താമസിക്കുന്ന, ഏഴു വര്‍ഷത്തോളം നഗരത്തിലെ പ്രധാന പത്രത്തിന്റെ എഡിറ്ററായിരുന്ന ഒരു വ്യക്തിക്ക് പോലും ഈ രാജ്യത്ത് ‘താന്‍ ഒരു ഇന്ത്യക്കാരനാണെന്ന്’ തെളിയിക്കാന്‍ ദശാബ്ദങ്ങള്‍ പഴക്കമുള്ള കുടുംബരേഖകള്‍ തേടി അലയേണ്ടി വരുന്നു.

ഈ വര്‍ഷം ഫെബ്രുവരിയിലാണ് 20 വര്‍ഷം പഴക്കമുള്ള തന്റെ പാസ്പോര്‍ട്ട് പുതുക്കുന്നതിനായി ആര്‍. രാജഗോപാല്‍ അപേക്ഷ നല്‍കുന്നത്. മാര്‍ച്ച് 27-ന് പുറത്തിറക്കിയ വോട്ടര്‍പട്ടികയില്‍ രാജഗോപാലിന്റെ പേര് ഇല്ലായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ 30 വര്‍ഷമായി അദ്ദേഹം ജീവിക്കുന്ന ബല്ലിഗഞ്ച് മണ്ഡലത്തിലെ വോട്ടര്‍പട്ടികയില്‍ നിന്നാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടത്. പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ മറ്റ് 27 ലക്ഷം പേരെപ്പോലെ ‘ലോജിക്കല്‍ ഡിസ്‌ക്രിപന്‍സി’ (താല്‍ക്കാലിക പൊരുത്തക്കേടുകള്‍) എന്ന സാങ്കേതിക കാരണം പറഞ്ഞായിരുന്നു ഈ നടപടി. സ്‌പെഷ്യല്‍ ഇന്റന്‍സീവ് റിവിഷന്‍ (എസ് ഐ ആര്‍) പ്രക്രിയയില്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റെയോ, 2016-ല്‍ അന്തരിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിന്റെയോ പേരുകള്‍ 2002-ലെ വോട്ടര്‍പട്ടികയില്‍ കണ്ടെത്താന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല എന്നതായിരുന്നു അധികൃതര്‍ നിരത്തിയ ന്യായീകരണം. കേരളത്തിലെ ഗാന്ധി സ്മാരക നിധിയുടെ മുന്‍ സെക്രട്ടറിയും സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറുമായിരുന്ന തന്റെ പിതാവിനെപ്പോലെ ഒരു പൗരന്‍ എങ്ങനെ വോട്ടര്‍പട്ടികയ്ക്ക് പുറത്തായി എന്ന് തനിക്ക് ഇപ്പോഴും മനസ്സിലാകുന്നില്ല എന്നാണ് രാജഗോപാല്‍ പറയുന്നത്. തന്റെ മെട്രിക്കുലേഷന്‍ സര്‍ട്ടിഫിക്കറ്റ് ഹാജരാക്കിയിട്ടും വോട്ടര്‍പട്ടികയില്‍ പേര് പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെടാത്തതിനാല്‍ കഴിഞ്ഞ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ അദ്ദേഹത്തിന് വോട്ട് ചെയ്യാന്‍ സാധിച്ചില്ല. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അപ്പീല്‍ ഇപ്പോള്‍ സുപ്രീം കോടതി നിര്‍ദ്ദേശപ്രകാരം രൂപീകരിച്ച ട്രൈബ്യൂണലിന്റെ പരിഗണനയിലാണ്.

വോട്ടവകാശം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടതിനേക്കാള്‍ വലിയ വ്യക്തിപരമായ ആഘാതമാണ് പാസ്പോര്‍ട്ട് പുതുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രാജഗോപാലിന് നേരിടേണ്ടി വന്നത്. മാര്‍ച്ച് 19-ന് ബയോമെട്രിക്‌സ് നടപടികള്‍ പൂര്‍ത്തിയാക്കിയെങ്കിലും പോലീസ് വെരിഫിക്കേഷന്‍ വൈകിപ്പിച്ചു. ഒടുവില്‍ കല്‍ക്കട്ട പോലീസിന്റെ കീഴിലുള്ള സെക്യൂരിറ്റി കണ്‍ട്രോള്‍ ഓര്‍ഗനൈസേഷന്‍ (എസ് സി ഒ) ഓഫീസിലേക്ക് അദ്ദേഹത്തെ വിളിച്ചുവരുത്തി. അവിടെ മണിക്കൂറുകളോളം കാത്തുനിന്ന ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ അദ്ദേഹത്തിന് തിരികെ നല്‍കിയ പേപ്പര്‍ കഷ്ണത്തില്‍ ‘Excluded in deleted list’ (വോട്ടര്‍പട്ടികയില്‍ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവരുടെ ലിസ്റ്റില്‍ ഉള്ളയാള്‍) എന്ന് പേനകൊണ്ട് എഴുതിച്ചേര്‍ത്തിരുന്നു. വോട്ടര്‍പട്ടികയില്‍ പേര് വരാതെ പാസ്പോര്‍ട്ട് പുതുക്കി നല്‍കില്ലെന്ന് ഉദ്യോഗസ്ഥര്‍ കര്‍ശനമായി പറഞ്ഞു. പാസ്പോര്‍ട്ട് പുതുക്കാന്‍ വോട്ടര്‍ ഐഡി നിര്‍ബന്ധമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന പൊതുരേഖകളൊന്നും നിലവിലില്ലാതിരുന്നിട്ടും, ജൂണ്‍ 17-ന് റീജിയണല്‍ പാസ്പോര്‍ട്ട് ഓഫീസില്‍ നിന്നും ‘അഡ്വേഴ്‌സ് പോലീസ് റിപ്പോര്‍ട്ട്’ (പ്രതികൂലമായ പോലീസ് റിപ്പോര്‍ട്ട്) ആണ് അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചത്. ഇതിന്റെ ഫലമായി, കഴിഞ്ഞ ഏപ്രില്‍ 17-ന് കാലിഫോര്‍ണിയയില്‍ വെച്ച് നടന്ന സ്വന്തം മകളുടെ വിവാഹത്തില്‍ പങ്കെടുക്കാന്‍ പോലും സാധുവായ വിസയുണ്ടായിട്ടും ഈ പിതാവിന് സാധിച്ചില്ല.

ജനിച്ചുവളര്‍ന്ന രാജ്യത്ത് ഇന്ന് ഒരു ‘സിവിക് അണ്‍സെര്‍ട്ടനിറ്റി’ അഥവാ പൗരത്വ അനിശ്ചിതാവസ്ഥയിലാണ് താന്‍ ജീവിക്കുന്നതെന്നാണ് രാജഗോപാല്‍ പറയുന്നത്. തന്റെ മാതാപിതാക്കള്‍ ജീവിച്ചിരുന്നവരാണെന്നും താന്‍ ഇന്ത്യക്കാരനാണെന്നും തെളിയിക്കാന്‍ പഴയ രേഖകള്‍ തേടിയുള്ള നെട്ടോട്ടത്തിലാണ് അദ്ദേഹം. 1965-ല്‍ തിരുവനന്തപുരത്ത് കോളേജ് അധ്യാപികയായിരുന്ന, 1978-ല്‍ അന്തരിച്ച തന്റെ അമ്മയുടെ മെട്രിക്കുലേഷന്‍ സര്‍ട്ടിഫിക്കറ്റിനായി തിരുവനന്തപുരം ഹോളി ഏഞ്ചല്‍സ് കോണ്‍വെന്റ് സ്‌കൂളിലെ പഴയ രജിസ്റ്ററുകള്‍ പരിശോധിക്കേണ്ടി വന്നു. അതുപോലെ കേരളത്തിലെ മദ്യവിരുദ്ധ-വര്‍ഗ്ഗീയവിരുദ്ധ പോരാട്ടങ്ങളില്‍ സജീവമായിരുന്ന പിതാവിന്റെ പഴയ പത്രവാര്‍ത്തകളും ചിത്രങ്ങളും കണ്ടെത്താന്‍ അദ്ദേഹം സാമൂഹിക പ്രവര്‍ത്തകരെ സമീപിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ 57 വര്‍ഷമായി യാതൊരു തടസ്സവുമില്ലാതെ ഈ രാജ്യത്ത് പഠിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും കുടുംബം പുലര്‍ത്തുകയും ചെയ്ത തനിക്ക്, സ്‌കൂള്‍ സര്‍ട്ടിഫിക്കറ്റുകള്‍ക്ക് പുറമെ ഇപ്പോള്‍ ജനന സര്‍ട്ടിഫിക്കറ്റ് കൂടി കണ്ടെത്തേണ്ടി വന്നിരിക്കുന്നുവെന്ന് രാജഗോപാല്‍ പറയുന്നു.

ഒരു ഫുട്‌ബോള്‍ പോലെ ഒരു ഓഫീസില്‍ നിന്ന് മറ്റൊരു ഓഫീസിലേക്ക് ചവിട്ടിത്തെറിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അവസ്ഥയിലാണ് താനെന്ന് അദ്ദേഹം വേദനയോടെ പറയുന്നു. മാര്‍ച്ച് 19-ന് ബയോമെട്രിക്‌സ് പൂര്‍ത്തിയാക്കിയ ശേഷം, യാത്രാരേഖയ്ക്കായി കാത്തിരിക്കുന്ന തന്റെ ദുരിതത്തിന് ജൂണ്‍ 27-ഓടെ നൂറു ദിവസങ്ങള്‍ തികഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്. പ്രമുഖ മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തകര്‍ക്ക് പോലും തന്റെ അവസ്ഥ അറിയാമെങ്കിലും, മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങള്‍ ഈ വിഷയത്തില്‍ പുലര്‍ത്തുന്ന പൂര്‍ണ്ണമായ മൗനം, മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തനം സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതപ്രശ്‌നങ്ങളില്‍ നിന്ന് എത്രമാത്രം അകന്നുപോയിരിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഒരു മുന്‍ പത്രാധിപര്‍ക്ക് പോലും ഈ രാജ്യത്ത് ഇതാണ് അവസ്ഥയെങ്കില്‍, പാര്‍ശ്വവത്കരിക്കപ്പെട്ട യഥാര്‍ത്ഥ പാവപ്പെട്ട മനുഷ്യരുടെ അവസ്ഥ എത്രത്തോളം ഭീകരമായിരിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു. വോട്ടര്‍പട്ടികയില്‍ നിന്നും പാസ്പോര്‍ട്ട് ഓഫീസുകളില്‍ നിന്നും സാധാരണക്കാരെ പുറന്തള്ളുന്ന ഈ ക്രൂരമായ ഉദ്യോഗസ്ഥ രീതി വ്യക്തികളെ എങ്ങനെയാണ് സ്വന്തം നാട്ടില്‍ അഭയാര്‍ത്ഥികളാക്കി മാറ്റുന്നത് എന്നതിന്റെ നേര്‍ച്ചിത്രമാണ് ഈ അനുഭവം.

കടപ്പാട്; ദി വയര്‍

Content Summary; R Rajagopal, A senior journalist and former Editor of The Telegraph shares his ordeal after being ‘excluded’ from the voter list and denied passport renewal in Kolkata