മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ‘ആത്യന്തിക രാഷ്ട്രീയ അതിജീവനക്കാരന്’ എന്നായിരുന്നു അജിത് പവാറിനെ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. ബാരാമതി വിമാനത്താവളത്തിലുണ്ടായ ദുരന്തം സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിന് നികത്താനാവാത്ത നഷ്ടമാണ്. ദശകങ്ങളോളം മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഗതിവിഗതികള് നിയന്ത്രിച്ച കരുത്തനായ നേതാവായിരുന്നു അജിത് പവാര്. ഏത് രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധിയെയും അസാമാന്യമായ മനക്കരുത്തോടെ അതിജീവിച്ച അദ്ദേഹം, ഒടുവില് വിധിയുടെ അപ്രതീക്ഷിത പ്രഹരത്തിന് മുന്നില് കീഴടങ്ങിയെന്ന വാര്ത്ത മഹാരാഷ്ട്രയ്ക്കും ഇന്ത്യന് രാഷ്ട്രീയത്തിനും വലിയ ആഘാതമായിരിക്കുകയാണ്.
മുതിര്ന്ന എന്സിപി നേതാവായ ശരദ് പവാറിന്റെ ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരനായ അനന്തറാവുവിന്റെയും ആശാതായിയുടെയും മകനായി മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂനെ ജില്ലയിലെ ബരാമതിയില് 1959 ജൂലൈ 22 നായിരുന്നു ജനനം. എന്സിപി സ്ഥാപകന് ശരദ് പവാറിന്റെ അനന്തരവനായി രാഷ്ട്രീയത്തില് ചുവടുറപ്പിച്ച അദ്ദേഹം, സഹകരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെയും താഴെത്തട്ടിലുള്ള ഭരണകൂടങ്ങളിലൂടെയും ജനകീയ അടിത്തറ കെട്ടിപ്പടുത്തു.
അപൂര്വ റെക്കോര്ഡുകളുടെ ഉടമ
പ്രാദേശിക സഹകരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെയാണ് അജിത് പവാര് തന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിന് അടിത്തറ പാകിയത്. സഹകരണ മേഖലയിലെ പ്രവര്ത്തനങ്ങള് ബാരാമതിയില് വലിയ ജനപിന്തുണ നേടിക്കൊടുത്തു. തുടര്ന്ന് മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭയില് ബാരാമതി നിയോജകമണ്ഡലത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് നിരവധി തവണ അജിത് പവാര് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ബാരാമതിയും അജിത് പവാറും തമ്മിലുള്ള ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധം അദ്ദേഹത്തെ സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അനിവാര്യമായ ശക്തിയാക്കി മാറ്റി.
മഹാരാഷ്ട്രയില് ഏറ്റവും കൂടുതല് കാലം ഉപമുഖ്യമന്ത്രി പദവി അലങ്കരിച്ച നേതാവ് എന്ന റെക്കോര്ഡ് അജിത് പവാറിന്റെ പേരിലാണ്. വിവിധ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിലും വ്യത്യസ്ത സഖ്യ സര്ക്കാരുകളിലുമായി ആറ് തവണ അദ്ദേഹം ഈ പദവിയില് നിയമിതനായി. മുഖ്യമന്ത്രിമാര് പലരും വന്നെങ്കിലും ഭരണനിര്വ്വഹണത്തിലെ തന്റെ അനിവാര്യത തെളിയിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചു. നിലവില് സംസ്ഥാന ഉപമുഖ്യമന്ത്രി എന്ന പദവി വഹിച്ചു വരികയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
എന്സിപി പിളര്പ്പും രാഷ്ട്രീയ മാറ്റങ്ങളും
2023 ല് നാഷണലിസ്റ്റ് കോണ്ഗ്രസ് പാര്ട്ടിയില് (NCP) ഉണ്ടായ പിളര്പ്പ് മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തില് പുതിയൊരു അധ്യായത്തിന് തുടക്കമിട്ടു. ഇതിലൂടെ മഹാരാഷ്ട്രയുടെ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെ പാടെ മാറ്റിമറിച്ചു. പ്രതിസന്ധികള്ക്കിടയിലും തന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചാണക്യതന്ത്രങ്ങള് പുറത്തെടുത്ത അജിത് പവാര്, സ്വന്തം വിഭാഗത്തെ നയിക്കുകയും പാര്ട്ടിയുടെ പേരും ഔദ്യോഗിക ചിഹ്നമായ ‘ക്ലോക്കും’ നിയമപരമായി നേടിയെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഭരണസഖ്യത്തിന്റെ നിര്ണ്ണായക പങ്കാളിയായി മാറിയ അദ്ദേഹം, സംസ്ഥാന ഭരണത്തിലും രാഷ്ട്രീയ നയരൂപീകരണത്തിലും അനിഷേധ്യമായ സ്വാധീനമുള്ള നേതാവായി സ്വയം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.
മഹാരാഷ്ട്രയുടെ രാഷ്ട്രീയ-വികസന ചരിത്രത്തില് ആഴത്തില് പതിഞ്ഞ പേരാണ് അജിത് പവാറിന്റേത്. ദശകങ്ങള് നീണ്ട തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തില്, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസനരേഖ കൃത്യമായി വരച്ചുകാട്ടുന്നതില് അദ്ദേഹം വഹിച്ച പങ്ക് സമാനതകളില്ലാത്തതാണ്. ധനകാര്യം, ജലവിഭവം, ആസൂത്രണം തുടങ്ങിയ നിര്ണ്ണായക വകുപ്പുകളുടെ ചുമതല വഹിച്ചിരുന്ന വേളയില്, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ഭദ്രമാക്കുന്ന നയരൂപീകരണങ്ങളിലും ബജറ്റ് അവതരണങ്ങളിലും അദ്ദേഹം തന്റെ അസാമാന്യമായ ഭരണപാടവം തെളിയിച്ചു. ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ചെറിയ ചലനങ്ങള് പോലും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും ശേഷിയുള്ള, മികച്ചൊരു അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റര് എന്ന നിലയിലാണ് രാഷ്ട്രീയ ഭേദമന്യേ അദ്ദേഹം അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
മുഖ്യമന്ത്രി പദത്തിന് അരികിലെത്തിയ ചാണക്യന്
മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അധികാര സമവാക്യങ്ങള് എപ്പോഴും അജിത് പവാറിന് ചുറ്റുമാണ് കറങ്ങിയിരുന്നത്. ആറ് തവണ ഉപമുഖ്യമന്ത്രിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് സമാനതകളില്ലാത്ത റെക്കോര്ഡ് അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന പരമോന്നത പദവി അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തില് എപ്പോഴും ഒരു സമസ്യയായി തുടര്ന്നു. അധികാരത്തിന്റെ ഉന്നത ശ്രേണികളില് സുപ്രധാനിയായി നിലകൊള്ളുമ്പോഴും, പലപ്പോഴും മുഖ്യമന്ത്രി കസേര അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു കൈയകലത്തില് നഷ്ടമാവുകയായിരുന്നു.
എന്നാല്, പദവികളേക്കാള് ഉപരിയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ അതിജീവന ശേഷിയാണ് രാഷ്ട്രീയ ലോകത്തെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയത്. ഏത് രാഷ്ട്രീയ കൊടുങ്കാറ്റിലും അടിപതറാതെ പിടിച്ചുനില്ക്കാനും, ഓരോ വീഴ്ചയില് നിന്നും കൂടുതല് കരുത്തോടെ അധികാരത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവിലേക്ക് തിരിച്ചുവരാനുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപാരമായ വൈഭവം രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകരെ എന്നും വിസ്മയിപ്പിച്ചു. ഈ അസാമാന്യമായ പോരാട്ടവീര്യമാണ് അദ്ദേഹത്തിന് മഹാരാഷ്ട്രയുടെ ‘ആത്യന്തിക രാഷ്ട്രീയ അതിജീവനക്കാരന്’ എന്ന വിശേഷണം ചാര്ത്തിക്കൊടുത്തത്.
Content Summary: The giant of Maharashtra politics; who was Ajit Pawar?
