ഖത്തര് തലസ്ഥാനമായ ദോഹയില് യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നത് സംബന്ധിച്ച സമാധാന ചര്ച്ചകള്ക്കായി ഇറാനിയന് പ്രതിനിധികള് എത്തിയതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, ദക്ഷിണ ഇറാനിലെ മിസൈല് വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രങ്ങള്ക്കും മൈനുകള് സ്ഥാപിക്കാന് ശ്രമിച്ച ബോട്ടുകള്ക്കും നേരെ അമേരിക്കന് സൈന്യത്തിന്റെ ശക്തമായ ആക്രമണം. തിങ്കളാഴ്ച രാത്രിയാണ് യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥര് ഇക്കാര്യം ഔദ്യോഗികമായി അറിയിച്ചത്. നിലവിലുള്ള വെടിനിര്ത്തല് കരാര് മാനിച്ചുകൊണ്ട് തങ്ങള് പരമാവധി സംയമനം പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്നും, എന്നാല് ഇറാനിയന് സേനയില് നിന്നുള്ള ഭീഷണികളില് നിന്ന് സ്വന്തം സൈന്യത്തെ സംരക്ഷിക്കാനാണ് ഈ പ്രതിരോധ ആക്രമണം നടത്തിയതെന്നും യു.എസ് സെന്ട്രല് കമാന്ഡ് വക്താവ് ക്യാപ്റ്റന് ടിം ഹോക്കിന്സ് വ്യക്തമാക്കി.
ഇറാന് പിന്തുണയുള്ള ലബനനിലെ ഹിസ്ബുള്ള സായുധ ഗ്രൂപ്പിനെതിരെയുള്ള പോരാട്ടം ശക്തമാക്കുമെന്ന് ഇസ്രയേല് വ്യക്തമാക്കിയ അതേ ദിവസം തന്നെയാണ് അമേരിക്കയുടെ ഈ സൈനിക നടപടിയും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്. ലബനനിലെ സംഘര്ഷം രൂക്ഷമാകുന്നത് നിലവിലെ സമാധാന ചര്ച്ചകളെ കൂടുതല് സങ്കീര്ണ്ണമാക്കിയേക്കാം. അമേരിക്കയുമായും ഇസ്രയേലുമായുള്ള യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം ഹിസ്ബുള്ളയുമായുള്ള ഇസ്രയേലിന്റെ സംഘര്ഷവും സമാധാന കരാറിന്റെ പരിധിയില് വരണമെന്നാണ് ഇറാന്റെ നിലപാട്.
അതിനിടെ, യു.എസുമായി ഉണ്ടാക്കുന്ന ഏതൊരു കരാറും ‘വളരെ മികച്ചതും അര്ത്ഥവത്തായതുമായിരിക്കണം’ എന്നും അല്ലാത്തപക്ഷം യാതൊരു കരാറിനുമില്ലെന്നും യു.എസ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി. ഇറാന് തങ്ങളുടെ പക്കലുള്ള സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം ഒന്നുകില് അമേരിക്കയ്ക്ക് കൈമാറണം, അല്ലെങ്കില് നിഷ്പക്ഷരായ സാക്ഷികളുടെ സാന്നിധ്യത്തില് നശിപ്പിച്ചു കളയണമെന്നും ട്രംപ് ആവശ്യപ്പെട്ടു. സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയം ശേഖരം ഉപേക്ഷിക്കാന് ഇറാന് തത്വത്തില് സമ്മതിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ഒരു മുതിര്ന്ന യു.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥന് സൂചിപ്പിച്ചെങ്കിലും, ആണവ പദ്ധതിയുടെ വിശദാംശങ്ങള് ഇപ്പോള് ചര്ച്ച ചെയ്യുന്നില്ലെന്നാണ് ഇറാന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് എസ്മായില് ബഗായി പ്രതികരിച്ചത്.
ആണവ പദ്ധതിക്ക് പുറമെ ഇറാന്റെ മിസൈല് ശേഖരത്തിന്റെ ഭാവി, ആഗോള വ്യാപാരത്തില് നിര്ണ്ണായകമായ ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിന്മേല് നിയന്ത്രണം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ ശ്രമങ്ങള് തുടങ്ങിയ തര്ക്കവിഷയങ്ങളിലും ഇപ്പോഴും വ്യക്തത വന്നിട്ടില്ല. കരാറിലേക്ക് കാര്യങ്ങള് അടുക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ട്രംപ് പലപ്പോഴും അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ചര്ച്ചകളില് യാതൊരുവിധ ധൃതിയുമില്ലെന്നാണ് അമേരിക്കന് പക്ഷം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഫെബ്രുവരി മുതല് ഇറാന് ഏര്പ്പെടുത്തിയ ഉപരോധം മൂലം ആഗോളതലത്തില് എണ്ണ, വാതക വിതരണം സ്തംഭിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഒരു കരാറിലെത്താന് ഇനിയും സമയമെടുക്കുമെന്നും ഒപ്പിടാന് മാത്രമായിട്ടില്ലെന്നും ഇറാന് വക്താവ് വ്യക്തമാക്കി.
സമാധാന കരാറിന്റെ ഭാഗമായി ഖത്തറും സൗദി അറേബ്യയും ഉള്പ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങള് ഇസ്രയേലുമായുള്ള ബന്ധം സാധാരണ നിലയിലാക്കാന് ‘അബ്രഹാം ഉടമ്പടിയില്’ ഒപ്പുവെക്കണമെന്ന് ട്രംപ് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാല് ഈ രാജ്യങ്ങള് ഇതിന് തയ്യാറാകാന് സാധ്യത കുറവാണ്. ഇറാനെതിരെ കടുത്ത നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്ന റിപ്പബ്ലിക്കന് പാര്ട്ടിയിലെ നേതാക്കളെ ശാന്തരാക്കാനാണ് ട്രംപിന്റെ ഈ നീക്കമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ഇറാന് പാര്ലമെന്റ് സ്പീക്കര് മുഹമ്മദ് ബാഗര് ഘാലിബാഫിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഉന്നതതല പ്രതിനിധി സംഘമാണ് ദോഹയില് ചര്ച്ചകള്ക്കായി എത്തിയിരിക്കുന്നത്. വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചിയും ഈ സംഘത്തിലുണ്ട്. ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ തകര്ത്ത ഈ യുദ്ധത്തില് നിന്ന് പിന്മാറാന് ട്രംപും ആഗ്രഹിക്കുന്നുണ്ട്. മെമ്മോറിയല് ഡേ ചടങ്ങില് സംസാരിക്കവെ, ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധത്തില് കൊല്ലപ്പെട്ട 13 യു.എസ് സൈനികര്ക്ക് ആദരാഞ്ജലി അര്പ്പിച്ച ട്രംപ്, ഇറാനെ ഒരു കാരണവശാലും ആണവായുധം കൈവരിക്കാന് അനുവദിക്കില്ലെന്ന് വീണ്ടും ആവര്ത്തിച്ചു.
മറ്റ് പ്രധാന വിവരങ്ങള്:
എണ്ണ വിപണി
സമാധാന ചര്ച്ചകളുടെ പശ്ചാത്തലത്തില് ആഗോള എണ്ണവിലയില് വന് ഇടിവ് രേഖപ്പെടുത്തി. ബ്രെന്റ് ക്രൂഡ് വില 6.5 ശതമാനം ഇടിഞ്ഞ് ബാരലിന് 94 ഡോളറിന് താഴെയെത്തി. എങ്കിലും യുദ്ധം തുടങ്ങുന്നതിന് മുന്പുള്ള വിലയേക്കാള് 30 ശതമാനം കൂടുതലാണിത്.
ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക്
ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മില് കരാറിലെത്തിയാല് പോലും മിഡില് ഈസ്റ്റില് നിന്നുള്ള എണ്ണ-വാതക വിതരണം പൂര്ണ്ണതോതില് സാധാരണ നിലയിലാകാന് മാസങ്ങള് എടുത്തേക്കും.
ഇസ്രയേലിന്റെ ആശങ്ക
സാധ്യമായ ഈ സമാധാന കരാര് ഇറാന്റെ ആണവ ശേഷിയെ പൂര്ണ്ണമായി തടയാന് പര്യാപ്തമല്ലെന്ന ആശങ്ക ഇസ്രയേലിലെ പല രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളും പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്.
ആഗോള നയതന്ത്രം
യു.എസിനും ഇറാനും ഇടയില് മധ്യസ്ഥത വഹിക്കുന്ന പാകിസ്ഥാന് പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘം തിങ്കളാഴ്ച ചൈന സന്ദര്ശിക്കുകയും ചൈനീസ് പ്രസിഡന്റ് ഷി ജിന്പിങ്ങുമായി സമാധാന ചര്ച്ചകളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇറാന്റെ എണ്ണ ഏറ്റവും കൂടുതല് വാങ്ങുന്ന രാജ്യമാണ് ചൈന.
