ജാര്ഖണ്ഡിലെ ഗൊണ്ടല്പുരയില് അദാനി എന്റര്പ്രൈസസ് നടപ്പിലാക്കുന്ന കല്ക്കരി ഖനന പദ്ധതി വലിയ വിവാദങ്ങളിലേക്ക്. 832.70 ഏക്കര് വനഭൂമി വിട്ടുനല്കാന് അനുമതി നല്കിയതില് ക്രമക്കേട് ആരോപിച്ച് കേന്ദ്ര പരിസ്ഥിതി-വനമന്ത്രാലയം ജാര്ഖണ്ഡ് സര്ക്കാരിന് നോട്ടീസ് അയച്ചു. രേഖകളിലെ കൃത്രിമം, ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ഒത്തുകളി, ആദിവാസികളുടെ ഭൂമിയവകാശ ലംഘനം തുടങ്ങിയ ഗുരുതരമായ ആരോപണങ്ങളാണ് പദ്ധതിക്കെതിരെ ഉയര്ന്നിരിക്കുന്നത്. ഇതോടെ ഖനന നീക്കങ്ങള് കര്ശനമായ നിയമപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമായിരിക്കുകയാണെന്ന് www.indianpsu.com റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യുന്നു.
പ്രൊപ്പോസല് നമ്പര് FP/JH/MIN/139492/2021 പ്രകാരമുള്ള ഖനന പദ്ധതിക്കായി സംസ്ഥാന അധികൃതര് തെറ്റായ വിവരങ്ങളും സത്യവാങ്മൂലങ്ങളും സമര്പ്പിച്ചാണ് പാരിസ്ഥിതിക അനുമതി നേടിയതെന്ന് പരാതി ഉയര്ന്നിട്ടുണ്ട്. പ്രാദേശിക ആക്ടിവിസ്റ്റും വിസില്ബ്ലോവറുമായ ഷാനി കാന്ത് നല്കിയ പരാതിയെത്തുടര്ന്നാണ് കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ അടിയന്തര ഇടപെടല് ഉണ്ടായത്. ഇന്ത്യയുടെ കല്ക്കരി ലേല നടപടികളുടെ സുതാര്യതയെയും വിശ്വാസ്യതയെയും തന്നെ സംശയത്തിന്റെ നിഴലിലാക്കുന്നതാണ് ഈ ഗൗരവകരമായ ആരോപണങ്ങള്.
പരാതിയിലെ ആരോപണങ്ങള് വിശദമായി പരിശോധിക്കാനും നിയമപരമായ നടപടികള് സ്വീകരിക്കാനും ജാര്ഖണ്ഡ് വനം-പരിസ്ഥിതി വകുപ്പിനോട് MoEFCC നിര്ദ്ദേശിച്ചു. ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുരോഗതി പരാതിക്കാരനെ അറിയിക്കണമെന്നും സ്വീകരിച്ച നടപടികള് വ്യക്തമാക്കുന്ന റിപ്പോര്ട്ട് കേന്ദ്രത്തിന് സമര്പ്പിക്കണമെന്നും മന്ത്രാലയം ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കുടിയിറക്ക് ഭീഷണിയില് ഗോത്രസമൂഹങ്ങള്
പദ്ധതിക്കായുള്ള പാരിസ്ഥിതിക പൊതുജനാഭിപ്രായം തേടല് ഗ്രാമവാസികളുടെ ശക്തമായ പ്രതിഷേധത്തെത്തുടര്ന്ന് നിര്ത്തിവെച്ചു. ഇതോടെ മേഖലയില് സംഘര്ഷാവസ്ഥ ഉടലെടുത്തു. യഥാര്ത്ഥ ഭൂവുടമകളെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട്, പുറത്തുനിന്നുള്ളവരെ എത്തിച്ച് അനുകൂലമായ പൊതുജനാഭിപ്രായം വ്യാജമായി സൃഷ്ടിക്കാന് ശ്രമിച്ചുവെന്നാണ് പ്രദേശവാസികളുടെ ആരോപണം. ഗ്രാമവാസികള്ക്ക് വേദിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാതിരിക്കാന് ചിരായ നദിക്ക് സമീപം ബാരിക്കേഡുകള് സ്ഥാപിച്ചതായും റിപ്പോര്ട്ടുകളുണ്ട്.
സ്ഥലത്ത് രണ്ട് വിഭാഗങ്ങള് തമ്മില് ഏറ്റുമുട്ടുകയും ഒരു സംഘം പന്തല് തകര്ക്കുകയും ചെയ്തു. തിരിച്ചറിയല് രേഖകള് മറച്ചുവെച്ച് പങ്കെടുത്തവരെ പ്രതിഷേധക്കാര് ആക്രമിച്ചു. ജില്ലാ ഭരണകൂടം സംഘടിപ്പിച്ചത് വ്യാജമായ വാദം കേള്ക്കലാണെന്നും ഇത് ഭരണഘടനാ വിരുദ്ധമാണെന്നും നാട്ടുകാര് കുറ്റപ്പെടുത്തി. സംഘര്ഷം രൂക്ഷമായതോടെ ഗ്രാമവാസികള് പരിഭ്രാന്തരായി ചിതറിയോടുകയും, ഒടുവില് അധികൃതര് നടപടിക്രമങ്ങള് റദ്ദാക്കാന് നിര്ബന്ധിതരാവുകയുമായിരുന്നു.
നിര്ദ്ദിഷ്ട ഖനന മേഖല മാഞ്ചി ഗോത്രവിഭാഗങ്ങളുടെയും ഗഞ്ചു, ഗുയാന്, തുരി തുടങ്ങിയ പട്ടികജാതി സമൂഹങ്ങളുടെയും പ്രധാന ആവാസകേന്ദ്രമാണ്. സെന്സസ് കണക്കുകള് പ്രകാരം പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയാല് ഏകദേശം 4,029 പേര്ക്ക് തങ്ങളുടെ മണ്ണില് നിന്ന് കുടിയിറങ്ങേണ്ടി വരും.
കൃഷിയും ജലസ്രോതസ്സുകളും ഭീഷണിയില്
വര്ഷം മുഴുവന് നെല്ലും ഗോതമ്പും കരിമ്പും വിളയുന്ന അതീവ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ കൃഷിഭൂമിയാണ് ഖനനത്തിനായി ഏറ്റെടുക്കാന് നീക്കം നടത്തുന്നതെന്ന് ഗ്രാമവാസികള് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഈ കൃഷിയിടങ്ങള്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള വനപ്രദേശം വന്യജീവികളുടെ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥ കൂടിയാണ്. ഖനന പ്രവര്ത്തനങ്ങള് ആരംഭിക്കുന്നതോടെ ജനങ്ങളുടെ ഉപജീവനമാര്ഗ്ഗവും വന്യജീവി സമ്പത്തും ഒരുപോലെ ഭീഷണിയിലാകുമെന്ന ആശങ്ക ശക്തമാണ്.
2021 സെപ്റ്റംബറില് ചേര്ന്ന ഗൊണ്ടല്പുര ഗ്രാമസഭ, ഭൂമിയുടെയും പ്രകൃതിവിഭവങ്ങളുടെയും മേലുള്ള തങ്ങളുടെ അവകാശം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് അദാനി ഗ്രൂപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥര്ക്ക് ഗ്രാമത്തില് പ്രവേശനവിലക്ക് ഏര്പ്പെടുത്തിയിരുന്നു. സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ കല്ക്കരി ഖനികള് പരിസ്ഥിതിക്ക് വരുത്തിവെച്ച കടുത്ത ആഘാതങ്ങള് ഗ്രാമവാസികള് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ബര്ക്കഗാവ് മേഖലയെ ഒരു കാര്ഷിക മേഖലയായി പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്ന ആവശ്യത്തില് നാട്ടുകാര് ഇപ്പോഴും ഉറച്ചുനില്ക്കുകയാണ്.
ദാമോദര് നദിക്കരയിലാണ് ഗൊണ്ടല്പുര സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. നദിയുടെ പോഷകനദിയായ ബ്രഹ്മദിഹ പദ്ധതി പ്രദേശത്തിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഖനനപദ്ധതി കൃഷിക്കും കുടിവെള്ളത്തിനുമായി ജനങ്ങള് ആശ്രയിക്കുന്ന സുപ്രധാന ജലസ്രോതസ്സുകളെ മലിനമാക്കുമെന്ന് പ്രദേശവാസികള് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കുന്നു. സമീപത്തെ മറ്റ് ഖനന ബ്ലോക്കുകള് ഇതിനകം തന്നെ പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതങ്ങള്ക്കും ഭൂഗര്ഭജല ശോഷണത്തിനും കാരണമായിട്ടുണ്ട്. അതിനാല്, പുതിയ ഖനി കൂടി വരുന്നതോടെ മേഖലയിലെ കൃഷി പൂര്ണ്ണമായും തകരുമെന്ന ആശങ്കയിലാണ് കര്ഷകര്.
മുന്പ് പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് ഇത്തരം വിവാദങ്ങള് ഉയര്ന്നിരുന്നതെങ്കില്, ഇപ്പോള് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വകാര്യ കമ്പനികളിലൊന്നാണ് ഇതിന്റെ കേന്ദ്രസ്ഥാനത്തുള്ളത്. ഇത് വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കല്ക്കരി ലേല നടപടികളിലും കോര്പ്പറേറ്റ് ഉത്തരവാദിത്തത്തിലും വലിയ ചര്ച്ചകള്ക്ക് വഴിതുറന്നിരിക്കുകയാണ്.
ലേല നടപടികളും വന്കിട നിക്ഷേപവും
കേന്ദ്രസര്ക്കാര് രാജ്യവ്യാപകമായി നടത്തിയ 41 കല്ക്കരി ബ്ലോക്കുകളുടെ ലേലത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് 2020 നവംബറില് അദാനി ഗ്രൂപ്പ് ഗൊണ്ടല്പുര കല്ക്കരി ബ്ലോക്ക് സ്വന്തമാക്കിയത്. ഏകദേശം 176 ദശലക്ഷം ടണ് കല്ക്കരി ശേഖരമുണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഈ ഖനന പദ്ധതിക്കായി 99,800 ലക്ഷം രൂപയുടെ നിക്ഷേപമാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ആകെ 513.18 ഹെക്ടര് വിസ്തൃതിയുള്ള പദ്ധതി പ്രദേശത്തില് 219 ഹെക്ടറോളം വനഭൂമിയും ഉള്പ്പെടുന്നു എന്നത് പരിസ്ഥിതി സംബന്ധമായ വലിയ ആശങ്കകള്ക്ക് കാരണമാകുന്നുണ്ട്.
ആരോപണങ്ങള് തള്ളി അദാനി ഗ്രൂപ്പ്
ഗൊണ്ടല്പുര കല്ക്കരി പദ്ധതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ നിയമപരവും ഭരണപരവുമായ മാനദണ്ഡങ്ങളും കമ്പനി കൃത്യമായി പാലിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അദാനി എന്റര്പ്രൈസസ് വക്താവ് അറിയിച്ചു. www.indianpsu.com ഉന്നയിച്ച ചോദ്യങ്ങള്ക്ക് മറുപടി നല്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
1980-ലെ വനസംരക്ഷണ നിയമവും ജാര്ഖണ്ഡ് സര്ക്കാരിന്റെ 2018-ലെ ഉത്തരവും അനുസരിച്ചുള്ള നടപടിക്രമങ്ങള് മാത്രമേ സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളൂവെന്ന് കമ്പനി വ്യക്തമാക്കി. ഡെപ്യൂട്ടി കമ്മീഷണര് നല്കിയ ഫോം-1 സര്ട്ടിഫിക്കറ്റ് ഉള്പ്പെടെയുള്ള നിര്ണ്ണായക രേഖകള് സുതാര്യമായ രീതിയിലാണ് സമര്പ്പിക്കപ്പെട്ടത്. സര്ക്കാര് പരിശോധിച്ചുറപ്പിച്ച രേഖകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ഈ നടപടികളെന്നും കമ്പനി വക്താവ് കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
വനഭൂമി, നദി, ഭൂവിനിയോഗം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രേഖകളില് കൃത്രിമം കാണിച്ചു എന്ന ആരോപണങ്ങള് പൂര്ണ്ണമായും അടിസ്ഥാനരഹിതമാണെന്ന് കമ്പനി വ്യക്തമാക്കി. ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കല് നടപടികള് 2013-ലെ ന്യായമായ നഷ്ടപരിഹാര നിയമം (LARR Act) അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്. ഭൂവുടമകളുടെ സമ്മതം, സുതാര്യത, കൃത്യമായ പുനരധിവാസം എന്നിവയ്ക്ക് കമ്പനി വലിയ പ്രാധാന്യം നല്കുന്നുണ്ട്. ആരോപണങ്ങളില് ഉന്നയിച്ചിട്ടുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങള്ക്കും വ്യക്തമായ മറുപടി ഇതിനകം തന്നെ കല്ക്കരി മന്ത്രാലയത്തിന് സമര്പ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും കമ്പനി അറിയിച്ചു.
Content Summary: Adani group’s Gondulpura mining project plunges into legal crisis
