2021 ല് താലിബാന് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനില് അധികാരം പിടിച്ചെടുത്തപ്പോള്, മേഖലയില് തങ്ങളുടെ സ്വാധീനം വര്ദ്ധിക്കുമെന്ന് കരുതിയ പാകിസ്ഥാനെയും ചൈനയെയും ഇന്ന് കാത്തിരിക്കുന്നത് സങ്കീര്ണ്ണമായ ഒരു യുദ്ധമുഖമാണ്. രണ്ട് അയല്രാജ്യങ്ങള് തമ്മിലുള്ള ശത്രുത ഇപ്പോള് ഒരു തുറന്ന യുദ്ധത്തിലേക്ക് വഴിമാറിയിരിക്കുന്നു. അതിര്ത്തി കടന്നുള്ള ആക്രമണങ്ങളും വ്യോമാക്രമണങ്ങളും പതിവായതോടെ, പതിനായിരക്കണക്കിന് സാധാരണക്കാര് പലായനം ചെയ്യുകയും മേഖല ആകെ ഒരു പ്രാദേശിക പ്രതിസന്ധിയുടെ വക്കിലെത്തുകയും ചെയ്തിരിക്കുകയാണ്. ഈ സംഘര്ഷം വെറുമൊരു അതിര്ത്തി തര്ക്കമല്ല. മറിച്ച്, ഏഷ്യയെ സാമ്പത്തികമായി കൂട്ടിയിണക്കാന് ചൈന നെയ്തുകൂട്ടിയ ബൃഹത്തായ പദ്ധതികള്ക്ക് നേരിടുന്ന വന് വെല്ലുവിളിയാണ്.
അതിര്ത്തി കടന്നുള്ള തീവ്രവാദമാണ് ഇസ്ലാമാബാദിനെയും കാബൂളിനെയും നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് നയിച്ചത്. തെഹ്രീക്-ഇ-താലിബാന് പാകിസ്ഥാന് (ടിടിപി) പോരാളികള്ക്ക് അഫ്ഗാന് മണ്ണില് താലിബാന് അഭയം നല്കുന്നുവെന്ന പാകിസ്ഥാന്റെ ആരോപണം താലിബാന് നിഷേധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, 2,600 കിലോമീറ്റര് ദൈര്ഘ്യമുള്ള ഡ്യൂറണ്ട് രേഖ ഇന്ന് അശാന്തിയുടെ കേന്ദ്രമാണ്. 2025 ഒക്ടോബറില് ഉണ്ടാക്കിയ താല്ക്കാലിക വെടിനിര്ത്തല് കരാര് തകര്ന്നതോടെ, മേഖലയിലെ സൈനിക വിന്യാസം വര്ദ്ധിക്കുകയും സംഘര്ഷം രൂക്ഷമാവുകയും ചെയ്തു.
ചൈനയുടെ തന്ത്രപരമായ പ്രതിസന്ധി
ഈ യുദ്ധത്തില് ബാഹ്യശക്തികളില് ഏറ്റവും കൂടുതല് നഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നത് ചൈനയ്ക്കാണ്. മധ്യേഷ്യയെയും ദക്ഷിണേഷ്യയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക ശൃംഖലയില് പാകിസ്ഥാനെയും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനെയും പ്രധാന കണ്ണികളാക്കാന് ബീജിംഗ് വര്ഷങ്ങളായി ശ്രമിച്ചുവരികയായിരുന്നു. ചൈനയുടെ സ്വപ്നപദ്ധതിയായ ബെല്റ്റ് ആന്ഡ് റോഡ് ഇനിഷ്യേറ്റീവിന്റെ നട്ടെല്ലായ ചൈന-പാകിസ്ഥാന് സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി ഈ യുദ്ധം മൂലം പ്രതിസന്ധിയിലായിരിക്കുകയാണ്.
പാകിസ്ഥാനിലെ ഗ്വാദര് തുറമുഖത്തെ ചൈനയിലെ സിന്ജിയാങ്ങുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ചൈന-പാകിസ്ഥാന് സാമ്പത്തിക ഇടനാഴി പദ്ധതിക്കായി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറാണ് ചൈന നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനെക്കൂടി ഈ ശൃംഖലയുടെ ഭാഗമാക്കി മാറ്റാനും അവിടുത്തെ ധാതുവിഭവങ്ങള് ഉപയോഗപ്പെടുത്താനും ചൈന ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. എന്നാല് തങ്ങളുടെ രണ്ട് പ്രധാന പങ്കാളികള് തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം ചൈനയുടെ ഈ ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കാതലിനെയാണ് തകര്ക്കുന്നത്.
നയതന്ത്രത്തിലെ പാളിച്ചകള്
പാകിസ്ഥാനുമായും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനുമായും ഒരേസമയം ബന്ധം നിലനിര്ത്താന് ചൈന ശ്രമിച്ചിരുന്നു. പാകിസ്ഥാന് ചൈനയുടെ എല്ലാ കാലാവസ്ഥയിലും ഉപയോഗിക്കാവുന്ന പങ്കാളി ആയിരിക്കുമ്പോള് തന്നെ, താലിബാനുമായി സാമ്പത്തിക-നയതന്ത്ര ചാനലുകള് തുറക്കാനും ചൈനയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഈ മൂന്ന് രാജ്യങ്ങളെയും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുപോകാന് ചൈന-പാകിസ്ഥാന്-അഫ്ഗാനിസ്ഥാന് സംഭാഷണ സംവിധാനം എന്ന ത്രികക്ഷി ചട്ടക്കൂടും രൂപീകരിച്ചു. വികസനത്തിലൂടെയും സാമ്പത്തിക സഹകരണത്തിലൂടെയും തീവ്രവാദത്തെയും അസ്ഥിരതയെയും മറികടക്കാമെന്നായിരുന്നു ഇതിലൂടെ ചൈനയുടെ കണക്കുകൂട്ടല്.
എന്നാല്, സാമ്പത്തിക നിക്ഷേപങ്ങള്ക്ക് പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ വൈരാഗ്യങ്ങളെയും അതിര്ത്തി തര്ക്കങ്ങളെയും എളുപ്പത്തില് ഇല്ലാതാക്കാന് കഴിയില്ലെന്നാണ് നിലവിലെ പാക്-അഫ്ഗാന് പോര് തെളിയിക്കുന്നത്. റോഡുകളും പാലങ്ങളും പൈപ്പ്ലൈനുകളും നിര്മ്മിച്ചതുകൊണ്ട് മാത്രം ചരിത്രപരമായ ശത്രുതകള് അവസാനിക്കുന്നില്ല എന്ന യാഥാര്ത്ഥ്യം ബീജിംഗിനെ അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര പ്രത്യാഘാതങ്ങള്
ആണവായുധ ശേഷിയുള്ള പാകിസ്ഥാന് ഇത്തരം ഒരു യുദ്ധത്തില് ഏര്പ്പെടുന്നത് മേഖലയിലെ സുരക്ഷാ സന്തുലിതാവസ്ഥയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കും. ആഗോളതലത്തില് തന്നെ പ്രധാന ശക്തികള് തമ്മിലുള്ള സംഘര്ഷങ്ങള് വര്ദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഈ സാഹചര്യത്തില്, ഡ്യൂറണ്ട് ലൈനിലെ ഈ ഏറ്റുമുട്ടല് ലോകത്തെ മറ്റൊരു വന് പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നയിക്കാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. റഷ്യ-യുക്രെയ്ന് യുദ്ധം മുതല് മിഡില് ഈസ്റ്റിലെ സംഘര്ഷങ്ങള് വരെ ലോകത്തെ അസ്ഥിരമാക്കുമ്പോള്, ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ഈ പുതിയ യുദ്ധമുഖം ചൈനയുടെ അതിര്ത്തി സുരക്ഷയെയും സാരമായി ബാധിക്കുന്നു.
പാകിസ്ഥാനും അഫ്ഗാനിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള ഈ യുദ്ധം ചൈനയുടെ പടിഞ്ഞാറന് തന്ത്രത്തിന്റെ ഒരു പരീക്ഷണമാണ്. സാമ്പത്തിക നിക്ഷേപങ്ങളിലൂടെ രാഷ്ട്രീയ സ്ഥിരത കൈവരിക്കാം എന്ന ചൈനയുടെ വികസന മോഡലിന്റെ പരിമിതികള് ഡ്യൂറണ്ട് ലൈനിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിലൂടെ വെളിവാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രതിസന്ധിയെ നയതന്ത്രപരമായി പരിഹരിക്കാന് ചൈനയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കില്, അത് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക പദ്ധതികളിലൊന്നിന്റെ തകര്ച്ചയായിരിക്കും. ഇരുപത്തിയൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആഗോള രാഷ്ട്രീയത്തെ പുനര്നിര്മ്മിക്കാനുള്ള ചൈനയുടെ നീക്കങ്ങള്ക്ക് മുന്നിലെ ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സമായി ഈ അതിര്ത്തി യുദ്ധം മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
Content Summary: Pak-Afghan war: Impact on the Durand Line and China’s CPEC dreams
