ഇന്ത്യയിൽ കോൺഗ്രസ് ആധിപത്യം പുലർത്തിയിരുന്ന കാലം, ഇങ്ങു തെക്ക് ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനം ലോകത്തെ തന്നെ ഞെട്ടിച്ചുകൊണ്ട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണത്തിന് കീഴിൽ അണിനിരക്കുന്നു. പക്ഷേ കൃത്യം രണ്ട് വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അതേ മണ്ണിൽ ‘സെന്റ് തോമസ് മൗണ്ടിൽ’ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് രാജധാനി വരെ നീണ്ട ഒരു ജനകീയ തിരമാല ആ ഭരണകൂടത്തെ കടപുഴക്കി എറിഞ്ഞു!” – ഇതാണ് കേരള ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നാടകീയമായ വിമോചന സമരത്തിന്റെ തുടക്കം. ഒരു വശത്ത് ലോകം ഉറ്റുനോക്കിയ വിപ്ലവകരമായ നിയമങ്ങളും മറുഭാഗത്ത് ജാതി-മത ഭേദമന്യേ കൈകോർത്ത ‘വിമോചന പടയാളികളും’ അണിനിരന്ന ഈ പോരാട്ടം ജനാധിപത്യപരമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാറിനെ പിരിച്ചുവിടാൻ കേന്ദ്രത്തിന്റെ മേൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തിയ സംഭവമായി മാറുന്നു. തോക്കും ലാത്തിയും മുദ്രാവാക്യങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആ തെരുവുകളിൽ നിന്ന് പിറന്നത് ഇന്നത്തെ കേരളത്തിന്റെ മുന്നണി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ജാതകമായിരുന്നു. 2026 നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിന് നേരിടാൻ കേരളമൊരുങ്ങുമ്പോൾ ആ ചരിത്രം കൂടി നമ്മൾ മനസ്സിലാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
അമ്പതുകളുടെ അവസാനം, തെങ്ങും മാവും നിറഞ്ഞ കേരളത്തിലെ ഗ്രാമവീഥികളിലൂടെ വിപ്ലവത്തിന്റെ ചുവന്ന കാറ്റ് ആഞ്ഞുവീശിയ കാലം. 1957-ൽ ബാലറ്റിലൂടെ ലോകത്തിലാദ്യമായി ഒരു കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നത് വെറുമൊരു ഭരണമാറ്റം മാത്രമായിട്ടായിരുന്നില്ല, അതൊരു വിസ്ഫോടനം കൂടി ആയിരുന്നു. പല അധികാര കസേരകളേയും പിടിച്ചു കുലുക്കിയ ഭരണ മാറ്റം, കേന്ദ്രത്തിൽ കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയും കേരളത്തിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഗവൺമെന്റും. ഇ.എം.എസ് എന്ന തന്ത്രശാലിയായ നായകന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വന്ന ആ സർക്കാർ, കാലങ്ങളായി സമൂഹത്തിൽ വേരുറപ്പിച്ച ചില വ്യവസ്ഥിതികളെ പിടിച്ചുകുലുക്കാൻ തീരുമാനിക്കുകയാണ്.
അതിന്ടെ ആദ്യ പടിയായി ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി കൊണ്ടുവന്ന വിദ്യാഭ്യാസ ബില്ലും കാർഷിക പരിഷ്കരണങ്ങളും വന്നതോടെ അന്തരീക്ഷം പുകയാൻ തുടങ്ങി. പള്ളിക്കൂടങ്ങളുടെ അധികാരം കൈപ്പിടിയിലൊതുക്കിയ മാനേജർമാരും, ഏക്കറുകണക്കിന് ഭൂമി കൈവശം വെച്ച ജന്മിമാരും തങ്ങളുടെ ചക്രവർത്തിപദം ഇളകുന്നത് ഭീതിയോടെ നോക്കിനിന്നു. അന്ന് പള്ളിമേടകളിൽ നിന്നും നായർ തറവാടുകളിൽ നിന്നും പ്രതിഷേധത്തിന്റെ മന്ത്രങ്ങൾ ഉയർന്നു. വിപ്ലവത്തിന് ബദലായി മറ്റൊരു വിപ്ലവം അവിടെ ജനിക്കുകയായിരുന്നു—’വിമോചന സമരം’.
നായർ സർവീസ് സൊസൈറ്റിയുടെ അനിഷേധ്യ നേതാവ് മന്നത്ത് പത്മനാഭൻ പട നയിക്കാൻ മുന്നിട്ടിറങ്ങി. ചങ്ങനാശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് അദ്ദേഹം നയിച്ച ‘വിമോചന പദയാത്ര’ കേരളത്തെ ഇളക്കിമറിച്ചു. “ഗവൺമെന്റ് പിരിച്ചുവിടുക, കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണം അവസാനിപ്പിക്കുക” എന്ന മുദ്രാവാക്യം തെരുവുകളിൽ മുഴങ്ങി. സഭയും സമുദായങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളും കൈകോർത്ത ആ അപൂർവ്വ മുന്നണിക്ക് മുന്നിൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് കോട്ടകൾ വിറച്ചു.
അങ്കമാലിയിലെ തെരുവുകൾ ചോരയിൽ കുതിർന്ന നിമിഷമായിരുന്നു ആ നാടകീയമായ പോരാട്ടത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഇരുണ്ട അധ്യായം. പോലീസ് വെടിവെപ്പിൽ വീണുപോയ വിപ്ലവകാരികളുടെ മൃതദേഹങ്ങളുമായി നടന്ന വിലാപയാത്രകൾ ജനരോഷം ആളിപ്പടർത്തി. ‘ഫ്ലോറി’ എന്ന ഗർഭിണിയായ യുവതി വെടിയേറ്റു മരിച്ചത് സമരത്തിന്റെ വൈകാരികതയെ ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തിച്ചു. കേരളം ഒരു ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിന്റെ വക്കിലെന്നപോലെ നിന്നു.
ഒടുവിൽ, ഡൽഹിയിലെ അധികാരസിംഹാസനങ്ങൾ ഇളകി തുടങ്ങി . 1959 ജൂലൈ 31 ആ അർദ്ധരാത്രിയിൽ, ജനാധിപത്യപരമായ രീതിയിൽ അധികാരത്തിൽ വന്ന ഒരു സർക്കാരിനെ ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി 356-ാം വകുപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് പിരിച്ചുവിട്ടു. കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിൽ അന്ന് പെയ്തത് വെറുമൊരു മഴയായിരുന്നില്ല, വരാനിരിക്കുന്ന പതിറ്റാണ്ടുകളിലെ മുന്നണി രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വിത്തുകൾ മുളപ്പിക്കാനുള്ള രാഷ്ട്രീയ പേമാരിയായിരുന്നു അത്.
ആവേശകരമായ ആ സമരകാലത്തെ മുദ്രാവാക്യങ്ങളും നായകന്മാരും ഇന്നും കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സ്മരണകളിൽ ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്നവയാണ്. ആ ചരിത്രനാടകത്തിലെ പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെയും അവരുടെ പടപ്പാട്ടുകളെയും നമുക്കൊന്ന് പരിചയപ്പെടാം.
ഭാരതകേസരി എന്നറിയപ്പെട്ട മന്നത്ത് പത്മനാഭനായിരുന്നു വിമോചന സമരത്തിന്റെ സർവ്വസൈന്യാധിപൻ. എൻ.എസ്.എസിന്റെ സ്ഥാപകനായ അദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയത്തിനതീതമായി സമുദായങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിച്ചു. വെളുത്ത വസ്ത്രവും ഗാംഭീര്യമുള്ള നടപ്പുമായി അദ്ദേഹം പ്രസംഗവേദികളിൽ എത്തുമ്പോൾ ജനക്കൂട്ടം ഇളകിമറിഞ്ഞു. “ഇ.എം.എസ് ഭരണം അവസാനിപ്പിക്കാതെ ഞാൻ മടങ്ങില്ല” എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം സമരക്കാർക്ക് വലിയ ആവേശമാണ് നൽകിയത്. ക്രൈസ്തവ സഭകളുടെ പിന്തുണയോടെ പി.ടി. ചാക്കോയും ആർ. ശങ്കറും അദ്ദേഹത്തിനൊപ്പം തോളോട് തോൾ ചേർന്ന് പോരാടി.
മറുഭാഗത്ത്, ശാന്തമെങ്കിലും ദൃഢമായ നിലപാടുകളുമായി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പക്ഷത്തെ നയിച്ചത് സാക്ഷാൽ ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുറിയ വാക്കുകളും ബുദ്ധിപരമായ നീക്കങ്ങളും സമരക്കാരെ പ്രതിരോധത്തിലാക്കി. വിപ്ലവകാരിയായ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ജോസഫ് മുണ്ടശ്ശേരി മാറ്റത്തിന്റെ കാഹളം മുഴക്കി വിദ്യാഭ്യാസ ബില്ലുമായി ഉറച്ചുനിന്നു. ഈ രണ്ടു ചേരികൾ തമ്മിലുള്ള പോരാട്ടം കേരളത്തെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ രണ്ടായി വിഭജിച്ചു.
സമരഭൂമികളിൽ അന്ന് മുഴങ്ങിക്കേട്ട മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഇന്നും ചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അതിലേറ്റവും പ്രശസ്തമായ ഒന്നായിരുന്നു:
“ചത്താലും വിടില്ലീ ചങ്ങനാശ്ശേരി സിംഹത്തെ,
കൊന്നാലും വിടില്ലീ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണത്തെ!”
മന്നത്ത് പത്മനാഭനെ ‘ചങ്ങനാശ്ശേരി സിംഹം’ എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അണികൾ പാടിയ ഈ വരികൾ തെരുവുകളിൽ അലയടിച്ചു. സമരകാലത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ടവരുടെ സ്മരണ പുതുക്കിക്കൊണ്ട് “അങ്കമാലിയിൽ നമ്മളെ കൊന്നത് ഓർമ്മയുണ്ടോ?” എന്ന ചോദ്യം വികാരപരമായ ഒരു ആയുധമായി മാറി.
മറ്റൊരു രസകരമായ കാര്യം, ഇക്കാലത്താണ് വിമോചന സമരത്തെ അനുകൂലിച്ചും പ്രതികൂലിച്ചും നിരവധി കലാരൂപങ്ങൾ പുറത്തിറങ്ങിയത്. കെ.പി.എ.സിയുടെ നാടകങ്ങളും വിപ്ലവഗാനങ്ങളും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പക്ഷത്തിന് കരുത്തുപകർന്നപ്പോൾ, സമരക്കാർ തെരുവുനാടകങ്ങളിലൂടെയും പാട്ടുകളിലൂടെയും സർക്കാരിനെ കടന്നാക്രമിച്ചു. ആ പുകയുന്ന അന്തരീക്ഷത്തിൽ നിന്നാണ് പിന്നീട് കേരളത്തിലെ കോൺഗ്രസ്-ലീഗ്-പി.എസ്.പി സഖ്യങ്ങളും ആധുനിക മുന്നണി രാഷ്ട്രീയവും രൂപപ്പെട്ടത്.
വിമോചന സമരം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തെ അടിമുടി മാറ്റിയെഴുതിയ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റായിരുന്നു. ജനാധിപത്യപരമായി അധികാരത്തിൽ വന്ന ഇ.എം.എസ് സർക്കാരിനെ 1959-ൽ പുറത്താക്കിയ ഈ സമരം, കേന്ദ്രാധികാരം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു സംസ്ഥാന സർക്കാരിനെ പിരിച്ചുവിടുന്ന കീഴ്വഴക്കത്തിന് തുടക്കമിട്ടു. വിദ്യാഭ്യാസ, കാർഷിക പരിഷ്കരണങ്ങൾക്കെതിരെ മത-സാമുദായിക ശക്തികൾ ഒന്നിച്ചണിനിരന്നത് കേരളത്തിൽ ശക്തമായ ‘മുന്നണി രാഷ്ട്രീയ’ത്തിന് അടിത്തറ പാകി. കോൺഗ്രസ്, ലീഗ് തുടങ്ങിയ കക്ഷികൾ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വിരുദ്ധ ചേരിയായി മാറിയത് ഈ സമരത്തിലൂടെയാണ്. രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളിൽ സമുദായ സംഘടനകൾക്ക് നിർണ്ണായക സ്വാധീനം ലഭിക്കാനും വോട്ട് ബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയം ശക്തിപ്പെടാനും വിമോചന സമരം കാരണമായി. ചുരുക്കത്തിൽ, ഇന്നത്തെ കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ധ്രുവീകരണത്തിന് വിത്തിട്ടത് ഈ പോരാട്ടമായിരുന്നു.
Content Summary: The midnight dismissal: how the Vimochana Samaram changed Kerala forever
