എന്താണ് ‘പൈറോക്യുമുലോനിംബസ്’? ശാസ്ത്രം നല്‍കുന്ന അപകടകരമായ മുന്നറിയിപ്പ്

ഫ്രാന്‍സിലും സ്‌പെയിനിലും അടുത്തകാലത്തുണ്ടായ അതിരൂക്ഷമായ കാട്ടുതീ ദുരന്തങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍, ശാസ്ത്രലോകം വലിയൊരു ഭീഷണിയെക്കുറിച്ച് മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കുകയാണ്; ‘പൈറോക്യുമുലോനിംബസ്’ (Pyrocumulonimbus) അഥവാ ‘ഫയര്‍ ക്ലൗഡുകള്‍’. സാധാരണയായി ഉയര്‍ന്ന താപനിലയും ശക്തമായ കാറ്റും വരണ്ട അന്തരീക്ഷവും ചേരുമ്പോഴാണ് കാട്ടുതീ പടര്‍ന്നുപിടിക്കുന്നത്. എന്നാല്‍ അതിതീവ്രമായ കാട്ടുതീയ്ക്ക് സ്വന്തമായി ഒരു കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന സംവിധാനം രൂപപ്പെടുത്താന്‍ ശേഷിയുണ്ട്. അത്തരം സാഹചര്യങ്ങളില്‍ കാട്ടുതീയില്‍ നിന്ന് ഉയര്‍ന്നുവരുന്ന ഇടിമിന്നലോടു കൂടിയ ഭീമാകാരമായ മേഘ രൂപീകരണത്തെയാണ് പൈറോക്യുമുലോനിംബസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. നാസ ഇതിനെ ‘മേഘങ്ങളിലെ തീ തുപ്പും വ്യാളി’ (Fire-breathing dragon of clouds) എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.

പൈറോക്യുമുലോനിംബസ് മേഘങ്ങള്‍ എങ്ങനെയാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്?

വലിയ തോതിലുള്ള കാട്ടുതീ ഉണ്ടാകുമ്പോള്‍ അതില്‍ നിന്ന് ഭീമമായ അളവില്‍ ഊര്‍ജ്ജവും ചൂടും പുകയുടെ പ്രവാഹമായി ഉയരങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു. ഈ പുകപടലങ്ങള്‍ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ വളരെ ഉയര്‍ന്ന തലങ്ങളിലേക്ക് ഉയരുമ്പോള്‍, അവിടുത്തെ കുറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷമര്‍ദ്ദം കാരണം അതിലെ വായു തണുക്കുകയും ഈര്‍പ്പം ഘനീഭവിച്ച് വലിയ മേഘങ്ങളായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.

സാധാരണ മേഘങ്ങളില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, കാട്ടുതീയുടെ പുകയില്‍ നിന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന ഈ ഭീമന്‍ മേഘങ്ങള്‍ക്ക് 10 മുതല്‍ 15 കിലോമീറ്റര്‍ വരെ ഉയരത്തില്‍ എത്തുന്നതിനും അന്തരീക്ഷത്തിലെ സ്ട്രാറ്റോസ്ഫിയറിലേക്ക് പോലും തുളച്ചുകയറുന്നതിനും ശേഷിയുണ്ട്. ന്യൂ സൗത്ത് വെയില്‍സ് സര്‍വ്വകലാശാലയിലെ ബുഷ്ഫയര്‍ റിസര്‍ച്ച് ഗ്രൂപ്പ് അഡ്ജങ്ക്റ്റ് പ്രൊഫസറായ റിക്ക് മക്രേയുടെ നിരീക്ഷണത്തില്‍, കാട്ടുതീയില്‍ നിന്ന് ഉയരുന്ന പുകപടലങ്ങള്‍ക്കുള്ളില്‍ രൂപപ്പെടുന്ന ഒരു പൂര്‍ണ്ണ ഇടിമിന്നല്‍ കൊടുങ്കാറ്റാണിത്. അന്തരീക്ഷത്തില്‍ ഏകദേശം 10,000 ക്യുബിക് കിലോമീറ്റര്‍ വിസ്തൃതി വരെ വ്യാപിക്കാന്‍ സാധിക്കുന്നതിനാല്‍ ഇവ വലിയ പ്രത്യാഘാതങ്ങളാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.

‘ഫയര്‍ ക്ലൗഡുകള്‍’ എന്തുകൊണ്ട് അപകടകാരികള്‍?

പൈറോക്യുമുലോനിംബസ് മേഘങ്ങള്‍ രൂപപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞാല്‍, അവ താഴെയുള്ള കാട്ടുതീയെ കൂടുതല്‍ വേഗത്തില്‍ പടര്‍ത്തുന്ന തരത്തിലുള്ള ശക്തമായ കാറ്റുകള്‍ സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതിനുപുറമേ, ഈ മേഘങ്ങള്‍ സ്വന്തമായി ശക്തമായ ഇടിമിന്നലുകള്‍ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഇടിമിന്നലുകള്‍ കാട്ടുതീ പടര്‍ന്നുനില്‍ക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളില്‍ നിന്ന് വളരെ അകലെയുള്ള പുതിയ സ്ഥലങ്ങളില്‍ പതിച്ച് അവിടെയും വലിയ രീതിയില്‍ തീപിടുത്തങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കാന്‍ കാരണമാകുന്നു.

ഇത്തരം മേഘങ്ങള്‍ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശക്തമായ കാറ്റിന്റെ പ്രവാഹം കാട്ടുതീയുടെ ദിശ പ്രവചനാതീതമാക്കുന്നു. ഇത് തറനിരപ്പില്‍ നിന്ന് തീ അണയ്ക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന അഗ്‌നിശമന സേനാംഗങ്ങളുടെ ജീവന് വലിയ രീതിയിലുള്ള ഭീഷണിയാണ് ഉയര്‍ത്തുന്നത്. ഒരു പ്രദേശത്ത് ഇത്തരം മേഘങ്ങള്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു എന്നതിനര്‍ത്ഥം അവിടെയുള്ള കാട്ടുതീ അത്യധികം അപകടകരമായ അവസ്ഥയിലാണെന്നാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ആ പ്രദേശങ്ങളില്‍ നിന്ന് ആളുകളെ അടിയന്തരമായി ഒഴിപ്പിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്ന ഉറപ്പായ സൂചനകൂടിയാണ് ഈ മേഘങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നത്.

ആഗോളതലത്തിലെ വ്യാപനവും ഭീഷണിയും

ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലാണ് ഓസ്‌ട്രേലിയയില്‍ ഇത്തരത്തിലുള്ള പൈറോക്യുമുലോനിംബസ് മേഘങ്ങള്‍ ആദ്യമായി കണ്ടുതുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് 2022-ല്‍ കാലിഫോര്‍ണിയയിലുണ്ടായ കൂറ്റന്‍ കാട്ടുതീയുടെ സമയത്തും ഈ പ്രതിഭാസം റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. എന്നാല്‍ യൂറോപ്യന്‍ രാജ്യമായ ഫ്രാന്‍സിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഇത് തികച്ചും പുതിയൊരു അനുഭവവും ഭീഷണിയുമാണ്.

മെയ് മാസം മുതല്‍ മഴ പെയ്യാതെ വരണ്ടുണങ്ങിയ വനമേഖലകളും തുടര്‍ച്ചയായി ഉണ്ടാകുന്ന ഉഷ്ണതരംഗങ്ങളും യൂറോപ്പിലെ ടൂറിസം സീസണെ വലിയ രീതിയില്‍ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. വരും ദിവസങ്ങളില്‍ ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക്കില്‍ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന ഉഷ്ണതരംഗം ഫ്രാന്‍സിലേക്ക് വ്യാപിക്കുമെന്നും പലയിടങ്ങളിലും താപനില 40 ഡിഗ്രി സെല്‍ഷ്യസ് വരെ ഉയര്‍ന്നേക്കാമെന്നും കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനങ്ങളുണ്ട്. ഇത്തരത്തിലുള്ള ഉയര്‍ന്ന താപനില ഫ്രാന്‍സില്‍ വരും ദിവസങ്ങളില്‍ കൂടുതല്‍ പൈറോക്യുമുലോനിംബസ് മേഘങ്ങള്‍ രൂപപ്പെടാന്‍ ഇടയാക്കുമെന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധര്‍ മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കുന്നത്.

കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും ഫയര്‍ ക്ലൗഡുകളും

ഈ അപൂര്‍വ്വ പ്രതിഭാസം അടിക്കടി ഉണ്ടാകുന്നതിന് പ്രധാന കാരണം ആഗോളതലത്തിലുണ്ടാകുന്ന കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനമാണ്. കേവലം താപനില ഉയരുന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം സംഭവിക്കുന്ന ഒന്നല്ല ഇത്. മറിച്ച് അന്തരീക്ഷത്തിലും ഭൗമോപരിതലത്തിലെ കാലാവസ്ഥയിലും ഉണ്ടാകുന്ന വലിയ മാറ്റങ്ങളാണ് ഇത്രയും തീവ്രമായ കാട്ടുതീയ്ക്കും അതിനെത്തുടര്‍ന്ന് പൈറോക്യുമുലോനിംബസ് മേഘങ്ങളുടെ രൂപീകരണത്തിനും വഴിവെക്കുന്നത്. ഭാവിയില്‍ ഇത്തരം പ്രതിഭാസങ്ങളുടെ തീവ്രത ഇനിയും വര്‍ദ്ധിക്കുമെന്നാണ് ശാസ്ത്രീയ പഠനങ്ങളും പ്രവചനങ്ങളും അടിവരയിടുന്നത്.

Content Summary; What are pyrocumulonimbus clouds? Learn how severe wildfires create their own dangerous ‘fire clouds’ or thunderstorms, and why climate change is making them more frequent